یعنی چه
واژه متملقانه صفتی قیدی است و به رفتارهایی اشاره دارد که فرد در آن با اغراق در تعریف و تمجید، سعی در جلب محبت، رضایت یا کسب منفعت از شخص صاحب قدرت یا مقام دارد. این نوع رفتار معمولاً فاقد اصالت و صداقت است.
تلفظ
این واژه از ترکیب اسم فاعل عربی «مُتَمَلِّق» و پسوند صفتساز و قیدساز فارسی «ـانه» تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه «متملقانه» دقیقاً یک پاسخ ۸ حرفی است. بسته به تعداد خانهها، مترادفهای آن نظیر چاپلوسانه یا چربزبانانه نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این حالت در نقش قید بیشتر از Flatteringly یا in a sycophantic manner استفاده میشود.
به عربی
ریشه این واژه عربی است. در زبان عربی مفهوم متملقانه در قالب قید با ترکیب «بـ» سازنده قید یا واژه مداهنه (سازشکاری منافقانه) بیان میشود.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج فارسی این کلمه شامل «چاپلوسانه» و «چربزبانانه» است که دقیقاً همان مفهوم تظاهر و خوشامدگویی مبالغهآمیز را منتقل میکنند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات عامه فارسی، رفتار متملقانه با نماد مکر روباه یا تعابیر کنایی مانند «کاسهلیس» و «بادنجان دور قابچین» شناخته میشود و مظهر نفاق، وابستگی به قدرت و منفعتطلبی شخصی است.
جمعبندی و توضیح کامل متملقانه
واژه «متملقانه» ترکیبی از بخش اسمی عربی و پسوند قیدساز فارسی است که برای توصیف گفتار یا رفتارهای مبتنی بر چاپلوسی و چربزبانی به کار میرود. این کلمه در ساختار اجتماعی و ادبیات فارسی بار معنایی منفی دارد و نشاندهنده تظاهر، نفاق و عدم صداقت فرد برای تقرب به صاحبان قدرت یا کسب منافع مادی است.
اگرچه خود این واژه در متن قرآن نیامده است، اما ریشههای مفهومی آن مانند «مداهنه» در آیات الهی به معنای سازشکاری منافقانه نکوهش شده است. در فرهنگ عامه نیز اصطلاحات کنایی فراوانی برای توصیف این حالت پدید آمده که همگی بر دوری از اصالت و مصلحتاندیشی افراطی دلالت دارند.