یعنی چه
این ترکیب به جهانها یا دنیاهای شخصی، درونی و حریم فوقالعاده صمیمی هر فرد اشاره دارد؛ یعنی مجموعه تجربهها، ادراکات، خیالها، ترسها و نظام معنایی متفاوتی که در ذهن یک انسان شکل میگیرد و الزاماً با واقعیت عمومی مشترک یا مستقیماً برای دیگران قابل دسترسی نیست. این اصطلاح بیشتر در روانشناسی وجودی (اگزیستانسیال)، فلسفه ذهن و ادبیات مدرن کاربرد دارد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [jahān-hā-ye khosusi] است.
در جدول
این ترکیب در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان پاسخ عبارتهایی چون «دنیای درونی و شخصی انسان» یا «عرصه صمیمیت ذهنی فرد» با ۱۲ حرف کاربرد دارد.
به انگلیسی
در متون روانشناسی و فلسفی غرب، به ویژه در رویکردهای اگزیستانسیال، از این عبارات برای توصیف تجربیات زیسته و درونی فرد استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این مفهوم از تعابیری که به معنای دنیاهای ویژه یا جهان داخلی انسان است استفاده میکنند.
به فارسی
عبارت «جهانهای خصوصی» یک تعبیر ترکیبی وصفی (اسم + صفت) مدرن است. معادلهای سره و ترکیبات هممعنی فارسی آن شامل «دنیای درونی»، «حریم شخصی ذهنی»، «جهان صمیمیت»، «قلمروهای فردی» و «ناخودآگاه فردی» میشود که همگی به ابعاد غیرعمومی روان انسان اشاره دارند.
در قرآن
این ترکیب به صورت مستقیم و اصطلاحی در قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، نزدیکترین مفاهیم قرآنی که به این معنا اشاره دارند عبارتند از: «سَرائر» (جمع سریره به معنی رازها و مکنونات قلبی انسان در آیه یوم تبلی السرائر)، «ما فی الأنفس» (آنچه در درون جانهاست) و «أکنان» (حجابها و درپوشهای دل).
نماد چیست
در ادبیات و روانشناسی، جهانهای خصوصی معمولاً نماد چندگانگی ادراک انسان از واقعیت، مرز میان واقعیت اجتماعی و ذهن، و تجربیات مکتوم فردی است. به صورت استعاری، نمادهایی چون «یک اتاق قفلشده»، «جزیرهای دورافتاده» یا «اعماق تاریک اقیانوس» برای توصیف آن به کار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل جهان های خصوصی
ترکیب «جهانهای خصوصی» یک مدخل سنتی در لغتنامههای کهن مانند دهخدا یا معین نیست، بلکه یک تعبیر ترکیبی و استعاری است که در ادبیات مدرن، فلسفه ذهن و به ویژه روانشناسی اگزیستانسیال کاربرد فراوانی یافته است. این واژه به حریم فوقالعاده صمیمی، افکار، آرزوها، ترسها و ادراکاتی اشاره دارد که منحصراً در کنترل و تجربه یک فرد قرار دارند و جامعه یا دنیای بیرونی به طور مستقیم به آن دسترسی ندارد.
از نظر ریشهشناسی، واژه «جهان» ریشه در زبان پهلوی و اوستایی دارد که به معنای زندگی و موجودات زنده است و واژه «خصوصی» از ریشه عربی (خ-ص-ص) به معنی انحصار و ویژگی مشتق شده است. در نتیجه این اصطلاح، بیانگر قلمروهای متمایز و متعددی است که هر انسان در درون خود میسازد و در آن زندگی میکند، به طوری که هر شخص دنیایی کاملاً متمایز از جهان عینی و اجتماعی پیرامون خود دارد.