یعنی چه
الشح در لغت به حالتی روانی و اخلاقی اطلاق میشود که فراتر از بخل عادی است؛ در این حالت، فرد نه تنها در بخشش داراییهای خود سختگیری و امساک میکند، بلکه همواره با حرص و ولع فراوان به مال و داشتههای دیگران چشم طمع دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «اَششُحّ» (با ضمه روی شین و تشدید و سکون در پایان) است که در زبان فارسی معمولاً بدون الگوهای تشدیدِ سنگین و به صورت «شُح» نیز ادا میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، واژه «الشح» به عنوان معادل بخل و حرص مفرط با ۴ حرف شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگانی چون stinginess و parsimony برای امساک، و avarice برای ترکیب بخل و حرص به کار میروند.
به عربی
لغتشناسان عرب این واژه را «أشدّ البخل مع الحرص» تعریف کردهاند که ریشه در تمایل نفس به منع خیر دارد.
به فارسی
نزدیکترین معادلهای فارسی برای این واژه، اصطلاحاتی مانند «تنگنظری مفرط»، «خستآمیخته با آز» و «بخل نفسانی» هستند.
در قرآن
این واژه و مشتقاتش ۵ بار در قرآن آمده است؛ از جمله در آیه ۱۲۸ سوره نساء («وَأُحْضِرَتِ الْأَنْفُسُ الشُّحَّ») و آیات کلیدی سوره حشر و تغابن که مصون ماندن از «شحّ نفس» را تنها راه رستگاری حقیقی انسان معرفی میکنند.
نماد چیست
در متون اخلاقی و تفسیری، الشح نماد بارز خویشتنپرستی مادی، ترس دائمی از فقر، نابودکننده روحیه تعاون در جامعه و بزرگترین مانع در مسیر بخشندگی و ایثار است.
جمعبندی و توضیح کامل الشح
واژه «الشح» یک مفهوم عمیق روانشناختی و اخلاقی در متون دینی و عربی است که دلالت بر مرتبهای فراتر از بخل عادی دارد. شخص مبتلا به این رذیلت اخلاقی، نه تنها از داشتههای خود به دیگران خیری نمیرساند و اموالش را به سختی پنهان و حفظ میکند، بلکه همواره با روحیهای سیریناپذیر به اموال و نعمات دیگران چشم طمع دارد.
در دیدگاه قرآنی و روایی، این صفت به عنوان یکی از ریشهایترین گناهان نفسانی و عوامل نابودی جوامع انسانی معرفی شده است، زیرا روحیه ایثار، بخشش و همدلی را در میان مردم میکشد. بر اساس آیات الهی، کسانی که بتوانند با تمرین معنوی و اخلاقی خود را از بند «شح نفس» رها سازند، به رستگاری حقیقی دست خواهند یافت.