یعنی چه
مملکت در زبان فارسی امروز به معنای کشور، سرزمین، دیار یا قلمرو جغرافیایی است که دارای یک حکومت و ملت مشخص باشد. در کاربرد قدیمیتر و ریشهای، این واژه به معنای پادشاهی، سلطنت، فرمانروایی و قلمرو حاکمیت یک پادشاه به کار میرفته است.
مترادف
واژههایی چون کشور، سرزمین و مرزوبوم دقیقترین همپوشانی معنایی را با مملکت دارند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سهحرفی (م-ل-ک) مشتق شدهاند که ممالک شکل جمع کلمه مملکت است.
ریشه
این واژه از کلمه عربی «مَمْلَکَة» (mamlaka) به معنای پادشاهی و حکومت وام گرفته شده است. ریشه اصلی آن سهحرفی «م-ل-ک» است که به مفاهیمی چون صاحب شدن، مالکیت و فرمانروایی اشاره دارد.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان فارسی به صورت [مَمْلَکَت] (mam-la-kat) است که مصوت اول و دوم فتحهدار و حروف میم دوم و تاء پایانی ساکن هستند.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، کلمه «مملکت» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «کشور» یا «قلمرو پادشاهی» کاربرد دارد و دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، واژه Country برای معنای امروزی و Kingdom یا Realm برای متون تاریخی و کهن مناسبتر هستند.
به عربی
در عربی امروز، واژه «مملکة» مشخصاً برای کشورهای پادشاهی (مانند المملکة العربیة السعودیة) به کار میرود و برای مفهوم عمومی کشور از «دولة» استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، واژه Ülke کاربرد رسمی و مدرن برای کشور دارد، در حالی که واژه وامگرفتهشدهٔ Memleket بیشتر بوی وطن، زادگاه و دیار میدهد.
به فارسی
معادلهای اصیل و سره فارسی برای این کلمه شامل «کشور»، «مرزوبوم»، «بوموپر»، «دیار» و «پادشاهی» (در متون کهن) هستند.
جمعبندی و توضیح کامل مملکت
واژه «مملکت» یکی از کلمات ریشهدار در ادبیات سیاسی و اجتماعی ایران است که از زبان عربی وارد فارسی شده است. این کلمه در اصل با مفاهیمی چون مالکیت، فرمانروایی و نظام سلطنتی گره خورده بود و به محدوده جغرافیایی تحت حاکمیت یک پادشاه اطلاق میشد. با گذشت زمان و تحول ساختارهای سیاسی، بار معنایی سنتی خود (پادشاهی) را تا حد زیادی از دست داد و امروزه همتراز با مفهوم مدرن «کشور» و «سرزمین» به کار میرود.
گرچه خود این واژه با این ساختار در متن قرآن نیامده، اما ریشه سهحرفی آن یعنی «ملک» کاربرد بسیار وسیعی در آیات قرآنی دارد و به مالکیت مطلق خداوند بر جهان اشاره میکند. در گفتمان عمومی و ادبیات عامیانه جامعه ایران نیز، مملکت بار عاطفی و نمادین خاصی دارد و گاهی به عنوان نمادی از تمامیت یک ملت، هویت ملی و اوضاع جاری جامعه در تریبونها و مکالمات روزمره شنیده میشود.