یعنی چه
«کژدممزاج» در ادبیات فارسی یک اصطلاح کنایی و استعاری است. این واژه به انسانی اشاره دارد که رفتاری تند، گزنده و بدخواهانه دارد و با گفتار یا کردار خود به دیگران آسیب و آزار روحی میرساند.
تلفظ
این واژه از دو بخش «کژدم» (به معنای عقرب) با سکون روی ژ و ضمه روی د، و «مزاج» (به معنای طبع) با فتحه روی م تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول واژه «کژدم مزاج» با ۸ حرف است. از معادلهای دیگر آن در جدول میتوان به بدخو، موذی و کجمزاج اشاره کرد.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم کنایی از ترکیباتی استفاده میشود که به خباثت طبع یا شباهت رفتاری به عقرب اشاره دارند.
به فارسی
واژههای جایگزین و سره در زبان فارسی که همین معنا را منتقل میکنند شامل بدخلق، کجمزاج، شریر، نیشزباندار و بدطینت هستند.
در قرآن
واژه کژدممزاج یک اصطلاح کاملاً فارسی و ادبی است و در قرآن وجود ندارد. با این حال، از نظر مفهومی با صفاتی مانند «سیّئ الخلق» (بدخلق) یا «غلیظ القلب» (سختدل) که در مفاهیم دینی نکوهش شدهاند، قرابت دارد.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، کژدم (عقرب) نماد آزار رساندن بدون دلیل و از روی اقتضای طبیعت است (مثل شعر معروف: نیش عقرب نه از ره کین است...). بنابراین، کژدممزاج نماد انسانی است که نیش زدن و آزار کلامی یا رفتاری، جزئی از سرشت او شده است.
جمعبندی و توضیح کامل کژدم مزاج
واژه «کژدممزاج» یک ترکیب وصفی و کنایی ارزشمند در ادبیات فارسی است که از درآمیختن واژه فارسی میانه «کژدم» (به معنی عقرب، ترکیب کژ + دم) و واژه عربی «مزاج» (به معنی طبع و سرشت) پدید آمده است. این اصطلاح دقیقاً برای توصیف افرادی به کار میرود که با نیش کلام، بدخلقی و رفتارهای موذیانه، بدون دلیل موجه به دیگران آسیب روحی میزنند.
این واژه کاملاً صبغه ادبی و شاعرانه دارد؛ به طوری که شاعرانی چون امیرخسرو دهلوی از آن برای توصیه به دوری از انسانهای بدطینت استفاده کردهاند. کژدممزاجی در حقیقت نماد بارز کینهتوزی پنهان و آزاررسانی از روی عادت اخلاقی است و در متون کهن به عنوان یکی از بدترین صفات انسانی نکوهش شده است.