یعنی چه
میهنپرستی افراطی یا ملیگرایی تندروانه، به نوعی باور کورکورانه و متعصبانه به برتری مطلق ملت و خاک خود در مقایسه با سایر ملتها اشاره دارد. در این دیدگاه، عشق به وطن از حالت طبیعی خارج شده و با کینه، بداندیشی یا دشمنی نسبت به کشورهای دیگر و بیگانگان همراه میشود. فرهنگستان زبان و ادب فارسی واژه «میهنشیفتگی» را به عنوان معادل رسمی این مفهوم مصوب کرده است.
تلفظ
این عبارت یک ترکیب وصفی است که از سه واژه تشکیل شده است: مِیهَن (با فتح م و ه)، پَرَست (با فتح پ و ر) به همراه ی مصدری، و اِفراط (با کسر الف) به همراه ی نسبت.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اصلیترین پاسخ برای طراحان «میهن پرستی افراطی» با ۱۵ حرف است. معادلهای تککلمهای معروف دیگر آن «شوونیسم» و «میهنشیفتگی» هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Ultranationalism به معنای ملیگرایی افراطی و Chauvinism به معنای تعصب کورکورانه میهنی استفاده میشود. واژه Jingoism نیز به میهنپرستی افراطی همراه با سیاست خارجی پرخاشگرانه دلالت دارد.
به عربی
در ادبیات سیاسی و واژهنامههای عربی، برای رساندن این مفهوم از ترکیب «القومية المتطرفة» (ملیگرایی تندرو) یا واژه وامگرفتهشده «الشوفينية» استفاده میکنند.
در قرآن
خود عبارت «میهنپرستی افراطی» یا واژه «وطن» در قرآن کریم ذکر نشده است. با این حال، نزدیکترین مفهوم به تعصب کورکورانه قومی، نژادی و ملی در ادبیات قرآنی، واژه «حَمِیَّةَ الْجَاهِلِیَّة» (تعصب و ننگزدگی دوران جاهلیت) در آیه ۲۶ سوره فتح است که اسلام آن را به شدت نفی میکند. همچنین قرآن در آیه ۱۳ سوره حجرات تاکید میکند که مرزبندیهای قبایلی و ملی صرفاً برای شناخت یکدیگر است و ملاک برتری انسانها تنها تقواست.
نماد چیست
در علوم سیاسی و اصطلاحات بینالمللی، نماد عینی این مفهوم شخصیت تاریخی «نیکولا شووَن» (سرباز ارتش ناپلئون با تعصب جنونآمیز) است. در فرهنگ عامه و رفتارهای اجتماعی نیز رفتارهایی مثل پرچمگردانی افراطی (Flag-waving)، بیگانه ستیزی علنی و استفاده تندروانه از نمادهای نظامی یا عقابهای جنگی به عنوان نمادهای این پدیده شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل میهن پرستی افراطی
عبارت «میهنپرستی افراطی» پدیدهای سیاسی و اجتماعی را توصیف میکند که در آن عشقِ طبیعی به زادگاه و میهن، مرزهای عقلانیت را رد کرده و به یک تعصب کورکورانه، مخرب و پرخاشگرانه تبدیل میشود. در این حالت، فرد یا گروه نه تنها به پیشرفت کشور خود نمیاندیشند، بلکه ارزش و حقوق سایر ملتها را نادیده گرفته و دست به تحقیر یا دشمنی با بیگانگان میزنند. فرهنگستان زبان فارسی واژه «میهنشیفتگی» را معادل دقیق این اصطلاح قرار داده است.
ریشه جامعهشناختی و بینالمللی این واژه به اصطلاح «شوونیسم» بازمیگردد که برگرفته از نام یک سرباز فرانسوی به نام نیکولا شووَن است؛ کسی که با وجود شکستهای سنگین کشورش، تعصبی مفرط و غیرعقلانی به امپراتور و خاک فرانسه داشت. ادیان الهی از جمله اسلام و کتاب قرآن نیز با مفاهیمی همچون «حمیت جاهلیت» به شدت با این گونه برتریطلبیهای نژادی، قومی و ملی مخالفت کرده و ملاک ارزش را کرامت انسانی و تقوا دانستهاند.