یعنی چه
«بالمعروف» از ترکیب حرف جر «بِـ» و «المعروف» ساخته شده است. معروف در لغت از ریشه (ع-ر-ف) به معنی شناختهشده است و در اصطلاح به هر کار نیک و پسندیدهای گفته میشود که عقل، شرع و فطرت پاک انسانی آن را خوب و آشنا میدانند و با آن بیگانه نیستند.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی به صورت «بِالْمَعْرُوفِ» تلفظ میشود که در روانخوانی فارسی همزهٔ وصلِ «ال» حذف شده و به صورت «بِلمَعروف» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی که به عنوان راهنما میآیند معمولاً «به نیکی»، «به شکل شایسته» یا «رفتار متعارف» هستند که پاسخ اصلی آن «بالمعروف» با ۸ حرف است.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی متون اسلامی و قرآنی، این واژه با توجه به سیاق متن به مفاهیمی چون عدالت، انصاف، نیکی و رفتار شایسته اجتماعی ترجمه میشود.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و در کتب لغت عرب به معنای رفتار منصفانه، عادلانه و اعمالی که مورد پسند شرع و عرف جامعه باشد تفسیر میشود.
به فارسی
واژههای مترادف و برگردانهای دقیق فارسی این کلمه شامل: پسندیده، شایسته، نکو، از روی انصاف، به طور متعارف و به وجه نیکو میباشند.
در قرآن
ترکیب «بالمعروف» ۳۶ بار در قرآن کریم به کار رفته است. بیشترین کاربرد آن در دو حوزه است: نخست در مسائل خانوادگی مانند حسن معاشرت با همسر (عاشروهن بالمعروف)، پرداخت نفقه، مهریه و طلاق منصفانه. دوم در حوزه اصلاحات اجتماعی که در اصطلاح کلیدی «امر بالمعروف» (دعوت به کارهای پسندیده) تجلی یافته است.
جمعبندی و توضیح کامل بالمعروف
واژه «بالمعروف» یکی از اصطلاحات کلیدی و اخلاقی در فرهنگ اسلامی و قرآنی است که از ریشه «ع-ر-ف» گرفته شده است. این کلمه به معنای انجام دادن کارها به شکلی نیکی، منصفانه، شایسته و به گونهای است که عقل سلیم و شرع انور آن را تایید کنند. در واقع معروف چیزی است که فطرت انسان با آن آشناست و در مقابل «منکر» (زشت و ناشناخته برای فطرت) قرار دارد.
این اصطلاح بیش از هر چیز بر تعادل میان قوانین الهی و عرف سالم جامعه تاکید میکند. در روابط خانوادگی، حقوقی و اجتماعی، هر جا سخن از «بالمعروف» به میان میآید، هدف تنظیم روابط انسانی بر پایه انصاف، صلح، مصلحت اجتماعی و رفتار محترمانه است تا از ظلم و افراطوتفریط جلوگیری شود.