یعنی چه
حجر الشعر در اصطلاح کانیشناسی به معنای «سنگِ مو» است؛ نوعی بلور کوارتز شفاف (درّ کوهی) که به دلیل وجود ناخالصیهای کانی روتیل، رشتههای سوزنی و ظریفی شبیه به تارهای موی انسان در درون آن دیده میشود. همچنین در طب سنتی به نوعی سنگ یا ترکیب طبیعی اطلاق میشده که همراه حنا برای رنگ کردن و رفع سفیدی مو کاربرد داشته است.
تلفظ
این ترکیب لغوی به صورت «حَجَرُ الشَّعْر» (Hajar-وش-Sha'r) تلفظ میشود که از دو واژه عربی حجر (سنگ) و شعر (مو) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، پاسخ این اصطلاح دقیقاً خودِ «حجر الشعر» با ۸ حرف است. همچنین معادلهای آن مانند «در مویی» یا «کوارتز مویی» نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این کانی روتیلدار اصطلاحاً Hair stone یا Rutilated quartz میگویند. در فرهنگ غربی به دلیل زیبایی تارهای طلایی درون آن به سنگ موی ونوس (Venus's hair stone) نیز مشهور است.
به عربی
در متون کانیشناسی مدرن و سنتی عربی از همین اصطلاح «حجر الشعر» یا «بلورات الروتیل» برای توصیف این سنگ نیمهقیمتی استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی، معادلهای دقیق و رایج این اصطلاح کانیشناسی شامل «درّ مویی»، «سنگ مویی» و «کوارتز روتیلدار» هستند که به خوبی ساختار ظاهری سنگ را توصیف میکنند.
در قرآن
ترکیب وصفی «حجر الشعر» به عنوان یک اصطلاح خاص در قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، کلمه «حَجَر» (سنگ) به صورت مفرد و جمع در آیاتی نظیر آیه ۲۴ سوره بقره («وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ») و واژه «شَعْر» (مو) به صورت جمع در آیه ۸۰ سوره نحل («وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَا») به کار رفته است.
نماد چیست
در باورهای کهن گوهرشناسی و سنگدرمانی، حجر الشعر به خاطر تارهای طلایی و درخشان درونش که به تارهای نور تشبیه میشدند، نماد تصفیه روحی، روشنایی، پیوند زمین و آسمان و دفع انرژیهای منفی است. در اساطیر غربی نیز نماد عشق و زیبایی ونوس به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل حجر الشعر
اصطلاح «حجر الشعر» یک ترکیب توصیفی عربی به معنای «سنگِ مو» است که کاربرد کلاسیک لغوی در لغتنامههای رسمی قدیمی ندارد، بلکه بیشتر به عنوان یک واژه تخصصی در کانیشناسی سنتی، جواهرشناسی بازاری و متون طب سنتی اسلامی شناخته میشود. در حوزه جواهرات، این نام به نوعی کریستال کوارتز شفاف و درّ کوهی اشاره دارد که به دلیل وجود ناخالصیهای سوزنیشکل کانیِ روتیل، به نظر میرسد تارهای موی طلایی یا تیره در درون آن محبوس شدهاند.
از سوی دیگر، در کتابهای طب سنتی و داروشناسی کهن، حجر الشعر به نوعی سنگ یا ماده معدنی خاص (مانند حجرالاسود عطاری) اطلاق میشد که در ترکیب با مواد گیاهی نظیر حنا، برای خضاب کردن، رنگ زدن و تیره کردن موهای سپید استفاده میشده است.
این کلمه گرچه ریشه در زبان عربی دارد، اما در جدولهای فارسی و اصطلاحات گوهرشناسی ایران با معادلهایی همچون «درّ مویی» یا «کوارتز مویی» شناخته میشود و فاقد ریشه یا معنای مستقل در آیات قرآن کریم است.