یعنی چه
البسیطه واژهای عربی و دخیل در فارسی است که دو کاربرد عمده دارد: اول به عنوان اسمِ جنس برای کل روی زمین یا زمین پهناور، و دوم به عنوان صفت مؤنث برای کلمه «بسیط» به معنای ساده، سهل، واضح و عاری از پیچیدگی و ترکیب (مانند قضایای منطقی یا اجرام ساده در طبیعیات قدیم).
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح همزه و باء، سکون سین، یای کشیده و طاء مفتوح به صورت [اَلْ بَ سِ طَ] است که در انتهای آن هاء ملفوظ یا صامت قرار میگیرد.
در جدول
در سؤالات جدول کلمات متقاطع، اگر نشانهای برای زمین گسترده یا مؤنث واژه ساده با تعداد حروف ۷ خواسته شود، پاسخ دقیق آن «البسیطه» است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، در معنای کیهانی و ادبی معادل مفهوم زمین، و در متون فلسفی و منطقی معادل واژه ساده و غیرپیچیده به کار میرود.
به عربی
این واژه مؤنث صفتِ «بسیط» از ریشه (ب س ط) است که در زبان عربی هم به سطح هموار زمین و هم به مفاهیم سهل و غیرپیچیده اطلاق میشود.
به فارسی
در متون کهن فارسی و ادبیات کلاسیک، هرگاه نویسندگان از این واژه استفاده کردهاند، منظورشان پهنه زمین (غبرا) یا صفت مفرده و عاری از ترکیب بوده است.
در قرآن
واژه «البسیطه» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است؛ با این حال ریشه مفهومی آن یعنی «ب-س-ط» در قالب افعالی مانند «یَبْسُطُ» (میگسترد) و اسمهایی چون «بَسْطَةً» (گشایش) و «بساط» (در آیه ۱۹ سوره نوخ: وَاللَّهُ جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ بِسَاطًا) بارها استفاده شده است.
نماد چیست
در اصطلاحات ادبی و عرفانی، البسیطه نمادی از گستردگی، بیمرزی و عالم خاک (در برابر افلاک و آسمانها) به شمار میرود. همچنین در فلسفه نماد عدم ترکیب، صفا و واجدیت مرتبه بساطت است.
جمعبندی و توضیح کامل البسیطه
واژه «البسیطه» یک واژه دخیل عربی در زبان و ادبیات فارسی است که از ریشه ثلاثی مجرد «بسط» به معنای گستردن و پهن کردن مشتق شده است. این واژه در دو قلمرو معنایی متمایز کاربرد دارد؛ در ادبیات کهن و متون ستارهشناسی قدیم، اسمی برای اشاره به کل کره زمین یا سطح پهناور و هموار آن (الأرض البسیطة) است. در مقابل، در علوم عقلی مانند منطق، فلسفه و طبیعیات قدیم، به عنوان صفت مؤنث کلمه «بسیط» در معنای عنصر ساده، مفرده و غیرمرکب به کار میرود.
جالب است بدانید که این واژه در جغرافیا نیز تاریخچهای دارد و نام تاریخی شهری در اندلس (اسپانیای امروزی) بوده که امروزه به نام «آلباسته» (Albacete) شناخته میشود و ریشه در همین واژه عربی دارد. اگرچه خود کلمه با این ساختار در قرآن کریم ذکر نشده، اما ریشه آن و کلماتی هممعنی مانند «بساط» برای توصیف گستردگی زمین در آیات الهی به چشم میخورد.