معنی پشیمان چیست؟ مترادف و متضاد آن

معنی

در لغت‌نامه‌های معتبر مانند دهخدا و معین، پشیمان به کسی غمین و آزرده‌دل از کردهٔ خویش اطلاق می‌شود؛ فردی که از انجام دادن یا انجام ندادن کاری در گذشته دچار حسرت، اندوه و بازگشت اخلاقی شده است.

یعنی چه

این واژه در زبان عامه و کاربرد روزمره زمانی به کار می‌رود که فرد پس از دیدن عواقب یک کار، از تصمیم خود برمی‌گردد و آرزو می‌کند که کاش آن عمل را انجام نداده بود.

مترادف

واژه‌های نادم و متأسف نزدیک‌ترین و رایج‌ترین معادل‌های معنایی برای این کلمه در زبان فارسی هستند.

متضاد

این کلمات نشان‌دهنده حالت رضایت و خشنودی از کار انجام‌شده هستند که نقطه مقابل حسرت و ندامت است.

هم خانواده

واژه پشیمان یک صفت جامد با ریشه ایرانی است، به همین دلیل مانند کلمات عربی دارای مشتقات فراوان یا هم‌خانواده‌های اشتقاقی پرشمار نیست؛ اما کلماتی مانند پشیمانی از مشتقات مستقیم آن هستند.

ریشه

این واژه از صورت پهلوی pašēmān یا pšymʾn به فارسی معاصر رسیده است. در پژوهش‌های واژه‌شناختی ایران باستان احتمال می‌دهند که این کلمه از ترکیب «پس» (به معنی بعد و عقب) و «مان» (از ریشه منش، به معنی روح، فکر و اندیشه) ساخته شده باشد؛ یعنی کسی که اندیشه و فکر او پس از وقوع یک واقعه دگرگون شده است.

جمله سازی

در جدول

در جدول‌های متقاطع کلماتی مانند نادم (۴ حرفی) یا خود پشیمان (۶ حرفی) به عنوان پاسخ پرسش‌هایی با مفهوم متأسف یا توبه‌کار قرار می‌گیرند.

به انگلیسی

جالب توجه است که واژه پشیمان عیناً و با همین تلفظ از زبان فارسی به زبان‌های ترکی استانبولی و آذربایجانی وام داده شده است.