یعنی چه
واژه «برقله» (بَرقَلَة) در لغتنامههای کهن به عنوان یک مصدر مهجور عربی به معنی دروغگو شدن و کاذب گردیدن ثبت شده است. با این حال، در زبان فارسی امروز کاربرد زندهای ندارد و در اکثر مواقع، شکل سرهمنویسیشده و نادرستِ ترکیب «بر قله» (به معنی روی قله و در اوج) است.
تلفظ
اگر منظور واژه اصیل و مهجور عربی باشد، تلفظ آن به صورت «بَرقَلَه» (مفتوح) است. اما در کاربرد رایج فارسی که به معنای برفراز قله است، به صورت دو کلمه مجزا یعنی «بَر قُلّه» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه پنج حرفی «برقله» میتواند به عنوان پاسخ برای راهنمای «دروغگو شدن» یا «کاذب گردیدن» (بر اساس ریشه عربی) یا به عنوان اشتباه تعمدی برای «روی قله» مد نظر قرار گیرد.
به انگلیسی
برای واژه نادر بَرقَلَه معادلهای مربوط به دروغگویی استفاده میشود و برای عبارتِ پرکاربردِ «بر قله»، اصطلاحات مربوط به اوج و فراز کوه به کار میرود.
به عربی
خود واژه در اصل مصدری عربی است، اما برای بازگرداندن مفهوم فارسی آن (روی قله) از ترکیب «علی القمة» استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای فارسی این واژه با توجه به دو وجهی بودن آن تعیین میشود؛ در وجه اول به معنی دروغگویی و کذب است و در وجه دوم (که درست آن «بر قله» است) به معنی بر فراز، در اوج و روی بالاترین نقطه کوه میباشد.
نماد چیست
واژه بَرقَلَه به خودی خود نماد ادبی یا عرفانی خاصی در فارسی ندارد. با این حال، ترکیب «بر قله» در ادبیات حماسی و معاصر فارسی همواره نماد دستیافتن به بالاترین درجات موفقیت، پیروزی، افتخار و سربلندی است.
جمعبندی و توضیح کامل برقله
واژه «برقله» یک مدخل دوگانه و چالشبرانگیز در زبان فارسی است. از یک سو، در ریشهشناسی لغوی و متون کهن، یک مصدر مهجور عربی (بَرقَلَة) به معنای دروغگو شدن و ادعای کذب کردن است که در زبان فارسی امروز به طور کامل فراموش شده و کاربرد زندهای ندارد.
از سوی دیگر، در ۹۹ درصد کاربردهای مکتوب امروز، این واژه یک غلط املایی ناشی از چسبیدهنویسی حرف اضافه «بر» به اسم «قله» است. در این حالت، منظور نویسنده اصطلاح «بر قله» به معنی روی قله، فراز کوه و کنایه از در اوج بودن و رسیدن به موفقیتهای بزرگ است. بنابراین در مواجهه با این واژه باید به سیاق متن توجه کرد.