یعنی چه
واژهٔ «ساعتئذ» یک قید زمان مرکب است که از ترکیب دو واژهٔ عربی ساخته شده و به معنای «در آن ساعت»، «در آن هنگام» یا «آنگاه» به کار میرود. این کلمه در متون کهن لغت و ادبیات فارسی برای اشاره به یک زمان مشخص در گذشته یا آینده استفاده شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح و اصلی این واژه بر اساس ریشهٔ عربی آن «سَاعَتَئِذٍ» یا «ساعَتَئِذ» است که در زبان فارسی معمولاً بدون تنوین پایانی و به صورت روان خوانده میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع و جداول کلمات، اگر با پرسشی مثل «در آن ساعت یا آنگاه به عربی» مواجه شدید، پاسخ آن واژهٔ ۶ حرفی «ساعتئذ» است.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و از مضاف شدن واژهٔ «ساعة» به «إذ» زمان به همراه تنوین عوض ساخته شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این کلمه شامل عباراتی چون «آنوقت»، «آنگاه»، «در آن حین» و «در همان لحظه» هستند که مفهوم قید زمان اشاره به گذشته یا موقعیتی خاص را میرسانند.
در قرآن
عین واژهٔ «ساعتئذ» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما ساختار ترکیبی مشابه آن با مضاف شدن ظرف زمان به «إذ»، مانند «يَوْمَئِذٍ» (در آن روز) و «حِينَئِذٍ» (در آن هنگام، آیه ۸۴ سوره واقعه) در آیات قرآن فراوان است.
نماد چیست
در متون ادبی و کلامی کهن، این واژه نمادی برای اشاره به «لحظهٔ وقوع یک حادثه، قطعیت زمانِ یک رویداد یا زمان قضاوت» به شمار میرود و مفهوم شخصی یا نماد مادی خاصی ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل ساعتئذ
واژهٔ «ساعتئذ» یک قید زمان ترکیبی با ریشهٔ عربی (ساعَتَئِذٍ) است که در ادبیات و متون کهن فارسی به معنای «در آن ساعت، آنگاه، یا در آن زمان مشخص» به کار رفته است. این کلمه از ترکیب دو بخش «ساعة» (زمان/ساعت) و «إذ» (هنگامی که) به همراه تنوین عِوض تشکیل شده است که تنوین آن جانشین جملهای محذوف در کلام میشود.
اگرچه این واژه به صورت مستقل در متن قرآن کریم نیامده است، اما ساختار گرامری آن کاملاً مشابه کلمات قرآنی معروفی همچون «یومئذ» و «حینئذ» است. در زبان فارسی معیار امروز، استفاده از این واژه چندان رایج نیست و بیشتر در حل جداول کلمات متقاطع یا واژهگزینیهای کهن و ادبی کاربرد دارد.