معنی
جلال در لغت به معنای بلندپایگی، اقتدار، ابهت و شرف است. این واژه برای توصیف مقام و جایگاهی به کار میرود که به دلیل بزرگی و عظمت، در دل دیگران خضوع و احترام ایجاد میکند.
یعنی چه
هنگامی که از جلال یک شخص، مقام یا پدیده سخن گفته میشود، مقصود فرّ و شکوهی است که مایهٔ سربلندی و بینیازی است. در اصطلاح دینی و عرفانی، جلال به صفات قهریه و عظمت دستناپذیر خداوند اشاره دارد که فراتر از درک کامل مخلوقات است.
مترادف
این واژهها همگی بر بزرگی، ابهت و والامقامی دلالت دارند و در متون ادبی به جای یکدیگر یا در کنار هم استفاده میشوند.
متضاد
از نظر معنای لغوی، واژههایی که نشاندهندهٔ کوچکی و پستی هستند متضاد جلال به شمار میروند. همچنین در ساختار عرفانی، «جمال» به عنوان جفت متقابل و مکمل «جلال» شناخته میشود.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشهٔ سه حرفی عربی «ج ل ل» مشتق شدهاند و مفاهیمی نظیر بزرگداشت، باشکوه بودن و بزرگواری را میرسانند.
ریشه
واژهٔ جلال ریشه در زبان عربی دارد و مصدر یا اسم مصدر از فعل «جَلَّ» است که در اصل برای دلالت بر ضخامت، بزرگی قدر، سترگی و منزلت رفیع به کار میرفته است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر طراح سؤال کلماتی مانند «عظمت و شکوه»، «ابهت»، «بزرگی» یا «شوکت» را با تعداد حروف مشخص بخواهد، واژهٔ «جلال» یا مترادفهای آن پاسخ صحیح خواهند بود.
به انگلیسی
بسته به بافت متن و این که جلال برای یک شخص، یک بنای باشکوه یا ذات خداوند به کار رود، معادلهای متفاوتی در زبان انگلیسی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل جلال
واژهٔ «جلال» یکی از کلیدیترین مفاهیم در زبان فارسی، زبان عربی و به ویژه فرهنگ معارف اسلامی است. این کلمه در اصل بر مفهوم بزرگی، اقتدار، ابهت و تفوق دلالت دارد؛ به گونهای که هر جا سخن از شوکت و حشمتِ فراتر از حدِ معمول باشد، از این واژه استفاده میشود. ریشهٔ عربی آن تقویتی است بر این معنا که پدیدهای ضخیم، استوار و دارای منزلت رفیع را توصیف میکند.
در حوزهٔ دین و عرفان، جلال جایگاه ویژهای دارد. این کلمه دو بار در قرآن کریم در قالب ترکیب «ذو الجلال و الإکرام» به عنوان صفت خداوند به کار رفته است. در اصطلاح اهل معرفت، صفات الهی به دو دستهٔ جمالی (لطف، رحمت، زیبایی) و جلالی (قهر، عظمت، بینیازی) تقسیم میشوند. جلال نمایانگر تجلی قدرت مقتدرانه و بینیازی مطلق خداوند است که در دل بنده خوف و خشیت توأم با احترام عمیق ایجاد میکند.
در ادبیات فارسی و نامگذاریها نیز این واژه کاربرد گستردهای دارد؛ به طوری که هم به عنوان نام کوچک (مانند جلال آلاحمد) و هم در ترکیبهای وصفی برای توصیف بناها، پادشاهان و جایگاههای رفیع اجتماعی و تاریخی به کار میرود تا نشاندهندهٔ ابهت، فرّ و شکوه ماندگار باشد.