یعنی چه
این اصطلاح کنایه از فرد، ارتش یا گروهی است که به طور کامل، بینقص و تا آخرین حد ممکن به انواع سلاحها و تجهیزات دفاعی یا تهاجمی مجهز شده باشد. در مفهوم مجازی نیز به معنای آمادگی ذهنی، اطلاعاتی یا تدارکاتیِ بسیار بالا برای رویارویی با یک موقعیت است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت واژهبه-واژه عبارت است از: تا (tā) بُنِ (bon-e) دندان (dandān) مسلح (mosallah).
در جدول
در پاسخ به سؤالات جدول که مجهز بودن کامل به سلاح را با تعداد حروف مشخص میخواهند، عبارت «تا بن دندان مسلح» با ۱۳ حرف یا «تا دندان مسلح» با ۱۱ حرف به کار میرود.
به انگلیسی
این اصطلاح در زبان انگلیسی قرابت معنایی و ساختاری دقیقی با عبارت فارسی دارد و دقیقاً با همان واژگان (مسلح تا دندان) به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح «مدجج بالسلاح» به معنای کسی است که کاملاً در سلاح و زره پوشیده شده و غرق در اسلحه است.
به فارسی
از واژهها و کنایههای جایگزین در زبان فارسی میتوان به «تمامسلاح»، «غرق در اسلحه» و واژهٔ وامگرفتهٔ «شاکِ السِّلاح» اشاره کرد.
در قرآن
این عبارت ترکیبی و کنایی به این شکل در قرآن کریم وجود ندارد؛ هرچند مفاهیمی نظیر آمادگی دفاعی و نظامی حداکثری در آیاتی مانند «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ» (آیه ۶۰ سوره انفال) توصیه شده است.
جمعبندی و توضیح کامل تا بن دندان مسلح
عبارت کنایی «تا بن دندان مسلح» برای توصیف اوج آمادگی نظامی و تجهیز مفرط یک نیرو به کار میرود. واژهٔ «بُن» به معنای ریشه و لثه است و در فرهنگ زبانی فارسی، هرگاه چیزی به عمق و ریشه (مانند مغز استخوان یا بن دندان) نسبت داده شود، نشاندهندهٔ شدت، کمال و نفوذ آن تا آخرین حد ممکن است. در نتیجه این اصطلاح القا میکند که شخص از سر تا پا و در جزئیترین بخشها، ابزار جنگی به همراه دارد.
نکتهٔ جالب در خصوص این عبارت، شباهت بینظیر ساختاری آن با اصطلاح انگلیسی 'Armed to the teeth' است که احتمال میرود نوعی ترجمهٔ تحتاللفظی وامگرفته از ادبیات غربی در دوران معاصر باشد. این اصطلاح امروزه علاوه بر کاربردهای نظامی، در ادبیات عامه و رسانهها برای نشان دادن آمادگی کامل ذهنی، اطلاعاتی یا تدارکاتی افراد در مواجهه با یک چالش بزرگ نیز به صورت استعاری استفاده میشود.