یعنی چه
استغراب در لغت به معنای شگفتزده شدن و بعید شمردن یک امر است. این حالت زمانی رخ میدهد که انسان با چیزی غیرمنتظره، غریب یا خارج از عادت مواجه میشود. در متون کهن گاهی به معنی مبالغه در خنده نیز به کار رفته است.
تلفظ
این واژه بر وزن اِستِفعال تلفظ میشود؛ همزه و تاء اول مکسور و غین ساکن است.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول واژه «استغراب» با ۷ حرف است. معادلهای دیگر آن تعجب یا شگفتی هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگانی که حس تعجب شدید و مواجهه با امر غیرمنتظره را برسانند به عنوان معادل استغراب استفاده میشوند.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در زبان عربی معاصر علاوه بر حالت تعجب، در اصطلاحات سیاسی و فلسفی به عنوان معادل «غربشناسی» (در مقابل الاستشراق یا خاورشناسی) نیز به کار میرود.
به فارسی
نزدیکترین و دقیقترین برگردانهای فارسی برای این واژه، «شگفتی»، «به شگفت آمدن» و «حیرت» هستند که حس مواجهه با یک امر غریبه را منتقل میکنند.
نماد چیست
در ادبیات مکتوب، علامت تعجب نماد اصلی این حالت است. از نظر حسی و فیزیولوژیک نیز باز ماندن دهان یا بالا رفتن ابروها نشانههای بصری استغراب هستند. در عرفان نیز این واژه به حالت تحیر و شکستن عادتهای ذهنی اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل استغراب
واژه «استغراب» یک مصدر عربی از باب استفعال و برخاسته از ریشه «غ-ر-ب» است. معنای بنیادین آن، عجیب دانستن یک پدیده، به شگفت آمدن و دچار حیرت شدن در مواجهه با اموری است که خارج از چارچوبهای ذهنی و عادی فرد قرار دارند. این کلمه در طول تاریخ زبان فارسی در متون ادبی و فلسفی برای توصیف حالت بهتزدگی انسان در برابر امر ناشناخته به کار رفته است.
اگرچه خود این واژه به طور مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده، اما مشتقات دیگر ریشه آن و مفاهیم همارز آن مثل تعجب و تحیر بارها در متون دینی مورد بحث قرار گرفتهاند. جالب اینجاست که در جهان معاصر، این کلمه در زبان عربی معنای دومی نیز یافته و به عنوان اصطلاح دانش «غربشناسی» در برابر خاورشناسی استفاده میشود.