یعنی چه
این ترکیب کنایی در زبان فارسی دو رویه معنایی دارد؛ در مفهوم مثبت به معنای امانتداری، پاکدستی و دستدرازی نکردن به حقوق دیگران است، و در مفهوم منفی به مجازِ عجز، ناتوانی، تنگدستی و محرومیت از مراد و آرزوها اشاره دارد.
تلفظ
این واژه از ترکیب صفت «کوته» (کوتاه) و اسم «دست» به همراه یای مصدری (ی) ساخته شده و به صورت koteh-dasti تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان رمز یا پاسخ برای مفاهیمی چون عجز، ناتوانی یا امانتداری کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به متن و سیاق سخن، معادلهای انگلیسی آن میان مفاهیم عدم توانایی یا اصالت اخلاقی و پاکدستی متغیر است.
به عربی
در زبان عربی مفهوم ناتوانی مادی و معنوی آن با تعابیری نظیر 'قصر الید' و جنبه اخلاقی آن با تعابیری مانند 'العفة' بیان میشود.
به فارسی
برگردانها و واژههای جایگزین خالص فارسی برای این اصطلاح شامل پاکدستی و امانتداری (در وجه مثبت) و ناتوانی، ناکامی یا بینوایی (در وجه منفی) است.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و کلاسیک فارسی، کوتهدستی از یک سو نماد درویشی، قناعت و مناعت طبع است و از سوی دیگر نماد بینصیبی و دسترسی نداشتن به وصال معشوق یا اهداف بلند محسوب میشود؛ چنانکه حافظ میفرماید: «ز دست کوته خود زیر بارم...»
جمعبندی و توضیح کامل کوته دستی
واژه «کوتهدستی» یک ترکیب کنایی اصیل و فصیح در زبان فارسی است که از درآمیختن «کوته» (کوتاه) و «دست» به همراه یای مصدری شکل گرفته است. این واژه در متون ادبی و لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین دارای دو رویه معنایی کاملاً متمایز است. در وجه مثبت، به معنای پرهیز از ظلم، تعدی و دستدرازی به مال و ناموس دیگران بوده و مترادف پاکدستی و عفت است.
در وجه منفی و کنایی دیگر، این کلمه به معنای ناتوانی، عجز، فقر و دسترسی نداشتن به مراد و مقصود به کار میرود. این مفهوم تقابل آشکاری با «درازدیستی» دارد که نماد ستمگری و تجاوز است. در فرهنگ جدول و ادبیات مکتوب، بسته به مضمون عبارات، هر دو رویه معنایی آن مورد توجه قرار میگیرد.