جاهضة یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل جاهضة

واژهٔ «جاهضة» یک لغت اصیل عربی است که وارد متون کهن لغوی و ادبی فارسی شده است. این کلمه دو کاربرد معنایی متمایز دارد؛ در کاربرد نخست که بیشتر جنبهٔ اسم خاص حیوانی دارد، به کرهٔ الاغ ماده‌ای اطلاق می‌شود که سن آن به یک سال رسیده باشد. جمع این کلمه در زبان عربی «جواحض» است که به معنای خرکره‌های مادهٔ یک‌ساله در لغت‌نامه‌های معتبری نظیر دهخدا ثبت شده است.

در کاربرد دوم، این واژه صفت مؤنث از مادهٔ «جاهض» است و به معنای موجود ماده‌ای است که ویژگی‌هایی چون تیزی، سبکی، تیزهوشی یا سختی را دارا باشد. ریشهٔ لغوی این کلمه (ج ه ض) با مفاهیمی چون سرعت یا ناتمامی گره خورده است و باید توجه داشت که این کلمه با واژهٔ «جهاضة» (با فتح جیم) که به معنی حیوان مادهٔ پیر و فرتوت است، تفاوت آشکاری دارد.