یعنی چه
در اصطلاحات پزشکی و دارویی، به هر ماده، بو یا دارویی که پس از مصرف یا مواجهه با آن، سیستم گوارشی تحریک شده و حالت تهوع و استفراغ (قی) رخ میدهد، قیآور میگویند. این مواد در طب سنتی و مدرن گاه برای تخلیه سریع معده از سموم کاربرد دارند. در مفهوم عامیانه و مجازی نیز به امور زشت و مشمئزکننده اطلاق میشود.
تنزّه/تلفظ
این واژه از دو بخش «قَیْ» (واژه عربی به معنی استفراغ) و «آور» (بن مضارع از آوردن در فارسی) ترکیب شده و به صورت [قَیْءْ آ وَر] تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ دقیق برای نشانه «استفراغآور» یا «ماده تهوعآور»، واژه ۵ حرفی «قی آور» است. همچنین کلمات هممعنی مانند مقیء و مهوع نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای داروها و مواد تحریککننده معده از واژه تخصصی Emetic استفاده میشود و برای توصیف حالت یا پدیدههای مشمئزکننده، کلمات Nauseating یا Vomitous به کار میروند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، معادل دقیق و رایج برای ماده یا حالتی که باعث استفراغ میشود، واژه Kusturucu است.
به فارسی
برگردانها و واژههای خالصتر فارسی که ساختاری مشابه دارند شامل استفراغآور، تهوعآور، قیزا و هراشآور هستند که همگی به یک مفهوم اشاره میکنند.
در قرآن
واژه «قیآور» یا ریشه عربی آن (ق ی ء) در متن قرآن کریم به کار نرفته است. این کلمه یک اصطلاح لغوی، پزشکی و کاربردی در زبان عامه و ادبیات است و جنبه قرآنی ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل قی آور
واژه «قیآور» یک صفت ترکیبی فاعلی در زبان فارسی است که از ریشه عربی «قیء» به معنای استفراغ و بن مضارع فارسی «آور» تشکیل شده است. کاربرد اصلی و حقیقی این واژه در علم پزشکی و داروسازی قدیمی و مدرن است و به مواد یا داروهایی اشاره دارد که پزشکان برای پاکسازی معده از سموم یا مواد خطرناک به بیمار میخورانند تا حالت استفراغ در او تحریک شود.
علاوه بر کاربرد علمی، این واژه در ادبیات معاصر و زبان روزمره دارای بار معنایی مجازی و استعاری نیز هست؛ به طوری که برای توصیف پدیدهها، رفتارها یا تصاویر بهشدت ناخوشایند، ابتذالآمیز، نفرتانگیز و مشمئزکننده به کار میرود تا میزان انزجار مخاطب را نشان دهد.