معنی
قهرمان در کاربرد امروز به کسی گفته میشود که در ورزش، جنگ یا هر رقابت دیگری رتبه اول یا موفقیت بزرگی به دست آورده باشد. همچنین در ادبیات و هنر به شخصیت اصلی داستان (پروتاگونیست) اطلاق میشود. در گذشته، این واژه معنای متفاوتی داشته و به مدیر، ناظر، امین دخلوخرج و پیشکار امور گفته میشده است.
یعنی چه
عبارت قهرمان کنایه از فردی است که با تکیه بر اراده، شجاعت یا مهارت فوقالعاده خود به هدفی بزرگ دست یافته و به عنوان الگو یا ناجی در یک جامعه، گروه یا روایت شناخته میشود.
مترادف
واژههایی مانند پهلوان و دلاور نزدیکترین همپوشانی معنایی را با کاربرد امروزی قهرمان دارند، در حالی که پیشکار مربوط به معنای کهن آن است.
متضاد
در مفاهیم رقابتی و جنگی، کلماتی که نشاندهنده عدم موفقیت یا ترس هستند به عنوان متضاد این واژه شناخته میشوند.
هم خانواده
واژه قهرمان به دلیل ریشه اصیل پارسی خود، همخانواده اشتقاقی سنتی (مانند کلمات عربی) در فارسی ندارد؛ اما مشتقات ترکیبی آن در فارسی و صورتهای مؤنث مجازی (قهرمانه به معنی زن پیشکار) و جمع مکسر (قهارمه) در متون کهن به کار رفتهاند.
ریشه
اصل این واژه کاملاً ایرانی است. قهرمان شکل معرب (عربیشده) واژه «کُهرمان» یا «کارفرمان» (kār-framān) در زبان پارسی میانه است. این کلمه در طول تاریخ از معنای اولیه خود یعنی «مباشر و کارگزار» تغییر معنا داده و در زبانهای فارسی، ترکی و عربی امروزی به مفهوم «دلاور و پیروز» (Hero / Champion) به کار میرود.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه «قهرمان» یک پاسخ ۶ حرفی است. بسته به طراح جدول، ممکن است از کلمات هممعنی مانند پهلوان یا بطل نیز استفاده شود.
به انگلیسی
انتخاب معادل انگلیسی برای این واژه کاملاً بستگی به متن دارد؛ برای مسابقات از Champion، برای فداکاری و شجاعت از Hero و در ادبیات از Protagonist استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل قهرمان
واژه «قهرمان» یکی از کلمات اصیل و کهن زبان فارسی است که ریشه در پارسی میانه و عبارت «کارفرمان» دارد. جالب اینجاست که این واژه سیر تحول معنایی شگفتانگیزی را طی کرده است؛ در گذشته به معنای ناظر، کارگزار و امین دخلوخرج بوده (چنانکه در متون کهن و احادیث نیز به همین شکل آمده)، اما به مرور زمان معنای حماسی و ورزشی به خود گرفته و امروزه به مظهر شجاعت، دلاوری و پیروزی تبدیل شده است.
در فرهنگ و اسطورهشناسی ایرانی، مفهوم قهرمان پیوندی ناگسستنی با آیین پهلوانی دارد. قهرمان تنها یک برنده در میدان مسابقه نیست، بلکه در ادبیات مدرن و کلاسیک به عنوان نماد اراده، ازخودگذشتگی و ایستادگی در برابر سختیها شناخته میشود. این کلمه همچنین به عنوان وامواژه به زبانهای همسایه مانند ترکی عثمانی و عربی نیز راه یافته است.