یعنی چه
در معنای لغوی به کسی اطلاق میشود که همزمان نیاز حیاتی به خوردن غذا و نوشیدن مایعات دارد. در مفهوم مجازی و کنایهای، این عبارت برای توصیف افرادی که در فقر و محرومیت شدید به سر میبرند یا فردی که بشدت حریص و مشتاق رسیدن به چیزی (مانند علم یا قدرت) است، به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب واژگانی در زبان فارسی معیار به صورت [گُ رْ سُ نِ وَ تَ شْ نِ] است. در برخی گویشهای محلی و ادبیات کهن به صورت «گشنه و تشنه» نیز بیان شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی که به عنوان پاسخ این راهنما میآیند معمولاً خود واژه «گرسنه و تشنه» با ۱۰ حرف، یا معادلهای عربی آن هستند.
به انگلیسی
معادل دقیق و مستقیم این عبارت در زبان انگلیسی برای بیان همزمان گرسنگی و تشنگی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این حالت از ترکیب دو صفت فاعلی جائع (یا جوعان) و عطشان استفاده میکنند.
در قرآن
عین این عبارت مرکب در قرآن نیامده است، اما مفهوم همزمان آن در سوره طه آیات ۱۱۸ و ۱۱۹ در وصف راحتی حضرت آدم در بهشت ذکر شده است: «إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَلَا تَعْرَىٰ * وَأَنَّكَ لَا تَظْمَأُ فِيهَا وَلَا تَضْحَىٰ» یعنی تو در بهشت نه گرسنه میشوی و نه برهنه، و نه تشنه میگردی و نه دچار حرارت آفتاب.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه، این ترکیب نماد بارز فقر، ریاضت و نیاز مبرم مادی است. در عرفان، نشاندهنده اشتیاق بیحد و طلب صادقانه سالک برای رسیدن به حقیقت است. همچنین در فرهنگ مذهبی شیعه، یادآور مظلومیت و مصائب اهل بیت در واقعه کربلا مىباشد.
جمعبندی و توضیح کامل گرسنه و تشنه
ترکیب عطف بیان «گرسنه و تشنه» نمایانگر ابتداییترین و حیاتیترین نیازهای بیولوژیک انسان یعنی غذا و آب است. این واژه که ریشه در زبان پهلوی و پارسی میانه دارد، در طول تاریخ زبان فارسی نهتنها معنای مادی خود را حفظ کرده، بلکه به استعارهای قوی برای توصیف محرومیتهای عمیق اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است.
در ابعاد معنوی و عرفانی، گرسنگی و تشنگی مفرط نمادی از سلوک، روزهداری، ریاضت نفس و پختگی روح به شمار میرود؛ جایی که روح انسان برای درک معرفت الهی بشدت حریص و مشتاق است. همچنین تقابل این دو مفهوم با واژگانی چون «سیر و سیراب» در متون دینی و قرآن کریم، تصویری از آسایش مطلق و پاداش اخروی را برای مؤمنان ترسیم میکند.