یعنی چه
این واژه در زبان فارسی به فردی اطلاق میشود که فاقد دودمان، سلسله یا خانوادهای سرشناس و شناختهشده است. در متون قدیمی گاه به معنای بیریشه یا کسی که از اصالت خانوادگی محروم است به کار میرفته است.
تلفظ
تلفظ این واژه از ترکیب پیشوند سلبی «بِی» و واژهٔ «دودْمان» (به سکون دال اول و نون آخر) ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این راهنما دقیقاً واژهٔ «بی دودمان» (با احتساب فضای خالی یا به صورت سرهم ۸ حرف) یا مترادفهای آن نظیر بیتبار است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به لحن متن میتوان از واژگانی که به نداشتن اصالت خانوادگی یا ریشه اشاره دارند استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی بسته به کاربرد، تعابیری چون عدیمالنسب یا در مفاهیم قرآنی و کنایهای واژهٔ ابتر به عنوان معادل به کار میروند.
در قرآن
خود واژهٔ «بیدودمان» فارسی است و در متن عربی قرآن نیست؛ اما در تفاسیر معتبر فارسی، آیهٔ سوم سورهٔ کوثر یعنی «إِنَّ شَانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَرُ» (همانا دشمن تو بیدنباله و بیدودمان است) در پاسخ به طعنهزنندگان به پیامبر (ص) به این مفهوم ترجمه شده است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و فرهنگ عامه، بیدودمان بودن نماد تنهایی، بیپناهی، نداشتن پشتوانه اجتماعی و گاهی کنایه از طردشدگی از اصالتهای جامعه است.
جمعبندی و توضیح کامل بی دودمان
واژهٔ «بیدودمان» از ترکیب پیشوند سلبی «بی» و واژهٔ فارسی «دودمان» (برگرفته از دوده به معنای اجاق خانوادگی و خانه) شکل گرفته است. این اصطلاح در اصالتسنجیهای سنتی به کسی اطلاق میشد که تبار، سلسله یا خانوادهٔ شناختهشدهای نداشت و در بافت اجتماعی کهن، نوعی طردشدگی یا محرومیت از جایگاه طبقاتی را بازگو میکرد.
اگرچه این واژه ریشه در زبان و ادبیات فارسی دارد، اما در ترجمه و تفسیر متون دینی نیز به کار رفته است؛ به طوری که مفسران واژهٔ «ابتر» را در سورهٔ مبارکهٔ کوثر به بیدودمان و بینسل ترجمه کردهاند تا مفهوم قطع شدن نسل و اصالت طعنهزنندگان را آشکار سازند.