یعنی چه
منتره به معنای کلام مقدس، ورد، دعا یا فرمول آیینی است که دارای قدرت معنوی و شفابخش است. این واژه در سنتهای شرقی و ایرانی به صداها یا عباراتی اصیل اطلاق میشود که در مراسم دینی یا مراقبه و مدیتیشن برای تمرکز روح و ذهن تکرار میشوند.
تلفظ
این کلمه در متون کهن ایرانی به صورت مَنتَره یا مَنثَره (Mąθra) تلفظ میشود و امروزه شکل سانسکریت آن یعنی مانتْرا نیز کاملاً رایج است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه منتره به عنوان پاسخ برای طراحانی که کلام مقدس، ذکر یا ورد ۵ حرفی را طلب میکنند، کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Mantra دقیقاً از همین ریشه هندواروپایی وام گرفته شده و برای ذکرهای مراقبه به کار میرود.
به عربی
این واژه ریشه سامی ندارد، لذا در زبان عربی از کلماتی با بستر مفهومی مشابه مانند ذکر و ورد برای انتقال معنای آن استفاده میشود.
به فارسی
در برگردان خالص فارسی، میتوان آن را «کلام معنوی»، «سخن الهامشده» یا با توجه به ریشهشناسیاش «ابزار اندیشه» نامید. در شاهنامه و متون پهلوی واژههایی مثل افسون یا کلام ایزدی به این مفهوم نزدیکاند.
نماد چیست
منتره نماد پیوند ناگسستنی میان اندیشه، کلام و حقیقت است. در فرهنگ زرتشتی این واژه نماد وحی الهی و گفتار پاک اهورامزدا است و حتی به صورت یک ایزد محافظ (منتره سپنته) نیز تجسم یافته است که از روح انسان پاسداری میکند.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه خارجی اصیل آن Mantra است که از ریشه هندواروپایی -man (اندیشیدن) و پسوند -tra (ابزار) ساخته شده است. امروزه در سطح جهانی به هر نوع عبارت، صدا یا هجای کوتاهی گفته میشود که در تمرینات یوگا و مدیتیشن برای رهایی ذهن از افکار مزاحم تکرار میگردد.
جمعبندی و توضیح کامل منتره
واژه «منتره» یک کلمه بسیار کهن با ریشه ایرانی-هندواروپایی است که در متون اوستایی به شکل مَنثَره و در زبان سانسکریت به صورت مانترا تجلی یافته است. معنای ریشهای این واژه «ابزار اندیشه» است و به گفتارها، نیایشها و کلمات مقدسی اطلاق میشود که دارای نیروی معنوی و شفابخش درونی هستند.
این کلمه اگرچه ریشه عربی ندارد و در قرآن مجید به کار نرفته است، اما از نظر مفهومی قرابت نزدیکی با واژههایی چون ذکر، ورد و دعا دارد. در فرهنگهای شرقی و آیینهای باستانی مانند زرتشتی، هندو و بودایی، تلاوت منتره وسیلهای برای پاکسازی روان، تمرکز ذهن و برقراری ارتباط با ساحت ماوراءالطبیعه محسوب میشود.
امروزه این واژه با تلفظ مانترا در روانشناسی مدرن و تمرینات ذهنی نیز به کار میرود و به جملات مثبتی اشاره دارد که فرد برای تغییر باورها و آرامش ذهن خود، آنها را مدام تکرار میکند.