یعنی چه
در متون کهن و پزشکی سنتی، دمادما به حالت تند شدن و پیاپی آمدن نفس (تتابع نفس) اشاره دارد که معمولاً بر اثر دویدن، حمل بار سنگین، اضطراب یا عارضهای مانند آسم و ضیقالنفس رخ میدهد.
تنزلو
این واژه به صورت فتح دال، فتح میم اول و فتح میم دوم تلفظ میشود و یک اسم مرکب مکرر در زبان فارسی کهن است.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول در قالب کلمهای ۶ حرفی، خودِ واژه «دمادما» یا در حالتهای مشابه «دمدمه» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به کاربرد عمومی یا تخصصی، از واژگان Panting برای نفسنفس زدنِ ناشی از خستگی و Dyspnea برای تنگی نفس در اصطلاحات پزشکی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح لُهاث برای حالت لهله زدن و رَبْو یا ضیقالنفس برای بیماریهای ریوی معادل این واژه قرار میگیرند.
به فارسی
معادلهای امروزی و ملموس این واژه در زبان فارسی شامل نفسنفس زدن، تندنفسی، ضیقالنفس و در زبان گفتاری نزدیک به مفهوم لهله زدن است.
نماد چیست
در متون ادبی و طب سنتی، این واژه نماد و نشانهای از به شماره افتادن نفسها زیر بار شدید جسمی، تعجیل بیجا یا اضطراب درونی است و تصویرگر حالتی است که فرد کنترل تنفس آرام خود را از دست میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل دمادما
واژه «دمادما» یکی از لغات اصیل، کهن و کمتر شناختهشده زبان فارسی و طب سنتی است که نباید آن را با قید «دمادم» (به معنی پیاپی و لحظهبهلحظه) اشتباه گرفت. این کلمه از ریشه «دما» یا «دم» به معنی نفس ساخته شده و ساختاری تکراری دارد که شدت و توالی یک حالت را نشان میدهد. در کتابهای ارزشمند طب قدیم مانند ذخیره خوارزمشاهی اثر اسماعیل جرجانی، این واژه به صراحت در معنای تند شدن نفس و تنگی تنفس ناشی از شتابزدگی در حرکت به کار رفته است.
از نظر ریشهشناسی، اگرچه ساختار ظاهری آن ممکن است ذهن را به سمت واژه عربی «دمدمه» (به معنی هلاکت یا عذاب فراگیر که در قرآن نیز آمده) سوق دهد، اما دمادما در زبان فارسی پیوند مستقیمی با عمل تنفس و ریه دارد. امروزه این کلمه کاربرد روزمره خود را از دست داده و جای خود را به عباراتی نظیر نفسنفس زدن یا تنگی نفس داده است، با این حال در حل جدولهای کلمات متقاطع و درک متون کهن پزشکی و ادبی اهمیت بالایی دارد.