یعنی چه
عبارت «طیراً ابابیل» برخلاف باور عامیانه، نام یک پرندهٔ خاص نیست؛ بلکه ترکیبی توصیفی به معنای «پرندگانی دستهدسته» یا «فوجفوج» است که پیاپی و حرکتکنان در گروههای پراکنده ظاهر میشوند.
تلفظ
تلفظ اصلی قرآنی و عربی آن با تنوین نصب به صورت «طَیْرًا أَبَابِیلَ» است، اما در کاربرد و اشعار فارسی معمولاً به صورت «طَیْرِ اَبابیل» یا «طیرا ابابیل» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت قرآنی با توجه به تعداد حروف خواسته شده معمولاً «طیرا ابابیل» (۱۰ حرف) یا «ابابیل» (۶ حرف) است.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این عبارت غالباً به صورت پرندگانی در لشکرهای انبوه یا دستههای بزرگ ترجمه میشود.
به عربی
در لغتنامههای عربی، ابابیل را اسم جمعی بدون مفرد قیاسی میدانند که به معنای لشکرهای متفرق و پیاپی از پرندگان است.
به فارسی
در برگردانهای فارسی قدیمی و متون ادبی، معادلهایی چون «مرغان دستهدسته»، «فوجفوج مرغان» و در برخی روایات عامیانه (نه معنای دقیق لغوی) «پرستوها» یا «چلچلهها» برای آن ذکر شده است.
در قرآن
این ترکیب قرآنی تنها یک بار در آیه ۳ سوره فیل آمده است. این آیه به فرستاده شدن لشکری از پرندگان دستهدسته برای نابودی سپاه فیل به فرماندهی ابرهه اشاره دارد که قصد تخریب کعبه را داشتند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، این عبارت نماد عذاب مأموران کوچک طبیعت بر ستمگران مغرور، حفاظت الهی از حریم کعبه و مظهر نیروهای غیبی غیرمنتظره است.
جمعبندی و توضیح کامل طیرا ابابیل
عبارت قرآنی «طیراً ابابیل» برخلاف تصور رایج در میان مردم که آن را نام یک گونهٔ خاص از پرندگان مانند پرستو یا بادخورک میدانند، یک ترکیب توصیفی ساختاری در زبان عربی است. کلمهٔ «طیر» به معنای پرندگان و «ابابیل» به معنای گروههای پراکنده، دستهدسته و فوجفوج است؛ بنابراین معنای دقیق آن «پرندگانی در دستههای پیاپی» میشود.
این واژه تنها یک بار در آیه سوم سوره فیل ذکر شده و به ماجرای تاریخی سپاه ابرهه اشاره دارد. بر اساس آیات قرآن، این مرغان مأمور شدند تا با انداختن سنگریزههایی از جنس سجیل (گل پخته)، لشکر عظیم مجهز به فیل را که برای تخریب کعبه آمده بود، به طور کامل در هم بکوبند و نابود سازند.
در ادبیات فارسی و فرهنگ اسلامی، داستان ابابیل جایگاه ویژهای یافته و به نمادی برجسته از امدادهای غیبی خداوند، حفاظت معجزهآسا از مقدسات و در هم شکسته شدن قدرتهای ظالم و مادی توسط مأموران و مخلوقات کوچک طبیعت تبدیل شده است.