یعنی چه
«بمیر» ساختار امر از فعل فارسی «مردن» است که به معنای دعوت یا اجبار به پایان یافتن حیات مادی و جان دادن است. این واژه در گفتار روزمره و عامیانه گاهی بار معنایی منفی، توهینآمیز یا نفرین دارد و برای ابراز خشم شدید به کار میرود. همچنین در ادبیات عرفانی به مفهوم «مرگ ارادی» و رهایی از بند شهوات نفسانی اشاره دارد.
مترادف
واژههای فوق همگی مفهوم پایان یافتن زندگی و تسلیم در برابر مرگ را در لحنهای رسمی، ادبی یا عامیانه رسانند.
متضاد
این کلمات به معنای ادامه داشتن حیات، ماندگاری و حفظ جان در تضاد مستقیم با مفهوم مرگ قرار دارند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه زبانی و فعلی «مردن» (در پارسی میانه murdano و ریشه باستان mar) مشتق شدهاند.
جمله سازی
تلفظ
واژه «بمیر» از دو بخش تشکیل شده است: پیشوند امری «بِـ» (با کسره) و بن مضارع «میر» که روی هم به صورت [be-mīr] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «فعل امر از مردن» یا «جان بده»، واژه ۴ حرفی «بمیر» قرار میگیرد.
به انگلیسی
رایجترین معادل انگلیسی برای حالت امری این واژه کلمه «!Die» است.
به عربی
در زبان عربی فعل امر صیغه مفرد مخاطب برای این واژه «مُت» است. در قرآن کریم شکل جمع آن در آیه ۱۱۹ سوره آلعمران به صورت «قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ» (بگو به خشم خود بمیرید) دیده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی و آذربایجانی، کارپایه اصلی برای فعل امر مردن واژه کوتاه «Öl» است.
جمعبندی و توضیح کامل بمیر
واژه «بمیر» در زبان فارسی فعل امری است که از بن مضارع «میر» و پیشوند امری «بـ» ساخته شده و ریشه در زبانهای هندواروپایی و ایرانی باستان دارد. این کلمه در معنای اولیه خود به مفهوم دعوت یا اجبار به جان دادن و پایان یافتن حیات مادی است، اما در بسترهای زبانی مختلف، بارهای معنایی کاملاً متفاوتی به خود میگیرد.
در گفتار عامیانه و روزمره، این واژه معمولاً دارای بار منفی، توهینآمیز یا نفرین است و برای ابراز خشم شدید و طرد کردن کسی به کار میرود. در مقابل، این کلمه در ادبیات کلاسیک و عرفانی فارسی جایگاه عمیقی دارد؛ عارفانی چون مولانا از مفهوم «بمیرید» برای توصیف مرگ ارادی، یعنی فروریختن منیت و رهایی از بند شهوات نفسانی برای رسیدن به حیات جاودانه و اتصال به معشوق حقیقی استفاده کردهاند.
اگرچه خود شکل مفرد «بمیر» در متن قرآن کریم نیامده است، اما معادل جمع عربی آن یعنی «مُوتُوا» در آیاتی با لحن توبیخی خطاب به دشمنان به کار رفته است که نشاندهنده ابعاد گوناگون این واژه در فرهنگهای مختلف است.