یعنی چه
واژه «الشمتان» از نظر لغوی به معنای دو نفر شامت یا دو فرد بدخواه است که با دیدن مصیبت، شکست یا رنج دیگران احساس شادمانی و خرسندی میکنند؛ این مفهوم در فارسی به «دشمنشادکنندگان» نیز معروف است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با توجه به قواعد زبان عربی و ادغام لام تعریف در حرف شمسی، به صورت «اَششَمْتان» (Ash-Shamtaan) است.
در جدول
در مسابقات و حل جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً خود واژه «الشمتان» با تعداد ۷ حرف یا صورت بدون ال آن یعنی «شامتان» به عنوان صیغه تثنیه شامت است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه مستقلی برای صیغه تثنیه وجود ندارد، لذا از عبارات توصیفی نظیر کسانی که دچار Schadenfreude (لذت از بدبختی دیگران) هستند استفاده میشود.
به عربی
از آنجا که اصالت این واژه عربی است، معادل دقیق آن همان الشامتان (تثنیه شامت از ریشه ش م ت) یا عبارات مترادفی همچون الحاسدان و الضاحکان من مصیبة الغیر است.
به فارسی
در زبان فارسی برگردان دقیق و روانی برای صیغه تثنیه عربی وجود ندارد، اما میتوان آن را به «دو فرد شماتتکننده»، «دو سرزنشگر ملامتکننده» یا «دو شخص بدخواه و دشمنشادکن» معنا کرد.
در قرآن
عین کلمه «الشمتان» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، ریشه لغوی آن (ش م ت) در آیه ۱۵۰ سوره اعراف از زبان حضرت هارون به موسی آمده است: «فَلَا تُشْمِتْ بِيَ الْأَعْدَاءَ» به معنی (پس مرا دشمنشاد مکن).
نماد چیست
این کلمه در فرهنگ اسلامی و اخلاقی نماد بارز «دشمنشادی»، حسادت عمیق و عاری بودن از شفقت و مروت انسانی است؛ خصلتی نکوهیده که در آن فرد از سقوط و گرفتاری همنوع خود لذت میبرد.
جمعبندی و توضیح کامل الشمتان
واژه «الشمتان» کلمهای با ریشه و ساختار کاملاً عربی است که از ماده «ش م ت» گرفته شده و صیغه تثنیه (دو نفره) اسم فاعل «شامت» محسوب میشود. این کلمه به معنای دو فردی است که از مصیبت، رنج و شکست دیگران ابراز شادمانی میکنند و در ادبیات فارسی از آن به عنوان «دشمنشادکنندگان» یاد میشود. این واژه به صورت یک لغت مستقل و اصیل در زبان فارسی سابقه ثبت معیاری ندارد.
از منظر کاربردشناسی، اگرچه خود کلمه در قرآن نیامده، اما مفهوم ریشهای آن یعنی «شماتت» و «دشمنشادی» در متون دینی و اخلاقی به شدت تقبیح شده و به عنوان نمادی از بخل، کینه و حسادت درونی شناخته میشود. جالب توجه است که شمتان (Shemtan) صرفاً در یک کاربرد غیرمعنایی دیگر، نام جغرافیایی یک شهرک کوهستانی در استان قشقهدریای کشور ازبکستان نیز میباشد.