سرتهی یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل سرتهی

واژه «سرتهی» از جمله کلماتی است که در فرهنگ لغت‌های رسمی و کلاسیک زبان فارسی مانند دهخدا و معین مدخل مستقل و جداگانه‌ای ندارد. این واژه اساساً یک ترکیب توصیفیِ مرکب ساخته شده از دو بخش «سر» و «تهی» است که مجازاً مفهوم خالی بودن سر از عقل و خرد را می‌رساند. همچنین ممکن است در برخی متون مکتوب یا گفتارهای عامیانه، شکلِ به اشتباه نگارش یافته یا دگرگون‌شده‌ای از ترکیب «سر و ته» (به معنی کل، ابتدا و انتها) باشد.

از سوی دیگر، این واژه در گویش و فرهنگ بومی مازندرانی کاربرد زنده و مشخصی دارد. در زبان طبری، «سَرتِهْی» یا «سَرتِه‌ای» به معنای واژگون شدن، کله‌معلق شدن و معکوس شدن قرارگیری یک شیء به کار می‌رود و در برخی بافت‌های کلامی، کنایه از حالت شرمندگی و سرافکندگی فرد است که سرش را به پایین انداخته است.

بنابراین هنگام برخورد با این واژه در جدول‌ها یا متون، باید به بافت متن توجه کرد؛ اگر یک صفت انسانی مد نظر باشد به معنای نادان و ابله است و اگر حالتی از قرارگیری اشیاء یا اصطلاحات بومی مد نظر باشد، به معنای وارونه و سرنگون است.