یعنی چه
واژه ضامرة به معنای زن یا حیوان مادهای (مانند شتر یا اسب) است که بدنی لاغر، باریک و بدون چربی اضافی دارد. این لاغری در فرهنگ عرب نشانهای از چابکی، آمادگی و ورزیدگی مَرکب برای سفرهای سخت یا مسابقه بوده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت ضامِرة (با کسره ميم و فتحة راء) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی چون «شتر لاغر»، «مَرکب لاغر سفر حج» یا «اسب باریکمیان و چابک» به واژه ۵ حرفی ضامرة اشاره دارند.
به انگلیسی
برای توصیف ویژگیهای ظاهری و فیزیکی کلمه ضامرة در زبان انگلیسی از صفاتی همچون lean و slender استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این واژه صفت فاعلی مؤنث از ریشه (ض م ر) است و برای توصیف ساختار بدنی لاغر و بدون چربی به کار میرود.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه شامل کلماتی مانند لاغر، باریکجثه، نحیف و مَرکب ورزیده و سبکبار است.
در قرآن
این کلمه با ساختار مذکر «ضَامِرٍ» در آیه ۲۷ سوره مبارکه حج آمده است: «وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٍ...» که به معنی شتران لاغر و ورزیدهای است که مسافران را از راههای دور به حج میآورند.
نماد چیست
برخلاف تصور عمومی که لاغری را نشانه بیماری میدانند، ضامرة در ادبیات کهن نماد آمادگی بدنی، سرعت، چابکی و توانایی بالای مرکب در تحمل ریاضت و سختیهای مسیرهای طولانی است.
جمعبندی و توضیح کامل ضامرة
واژه ضامرة یک صفت اصیل عربی از ریشه ثلاثی (ض م ر) است که به معنای لاغر، باریکمیان و کمگوشت اشاره دارد. این اصطلاح بهویژه در توصیف اسبها و شترهای مسابقهای یا مسافرتی به کار میرفته که بر اثر تمرین، دویدن یا طی کردن مسافتهای طولانی، چربیهای اضافه بدنشان آب شده و به بالاترین حد از آمادگی، سرعت و چابکی رسیدهاند.
در فرهنگ معارف اسلامی و قرآن کریم نیز این واژه (در قالب مذکر ضامر) برای توصیف مرکبهای زائران خانه خدا یاد شده است؛ مرکبهایی که به دلیل پیمودن راههای طولانی و تحمل سختی سفر لاغر شدهاند. از این رو، واژه ضامرة در ادبیات نمادی از زهد، ریاضت، تابآوری و چابکی به شمار میرود و صفت زیبایی برای توصیف ویژگیهای فیزیکی مَرکبهای چالاک است.