یعنی چه
صفت بصیر به معنای کسی است که دیدی نافذ و درکی عمیق دارد. این واژه تنها به دیدن ظاهری با چشم مادی اشاره نمیکند، بلکه به معنای آگاهی و بینش همهجانبه از ظاهر و باطن امور است. هنگامی که برای خداوند به کار میرود، به معنای دانای به دیدنیها بدون نیاز به ابزار مادی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح حرف اول (بَ) و سکون صاد و یای کشیده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به عنوان صفت الهی یا مترادف بینا، معمولاً «بصیر» یا عبارت «صفت بصیر» است.
به انگلیسی
برای واژه بصیر با توجه به بستر متن، معادلهای دقیق بینشمندی و بینایی مطلق در زبان انگلیسی استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و صفت مشبهه بر وزن فعیل از ریشه (ب-ص-ر) است که دلالت بر دوام و ثبات بینایی دارد.
به فارسی
در زبان فارسی، برگردان و برابرهای دقیق این صفت شامل واژههایی چون بینا، آگاه، خبیر، دانا و صاحبنظر است که دیدی فراتر از ظاهر دارند.
در قرآن
واژه بصیر به عنوان یکی از اسامی حسنای الهی ۴۲ بار در قرآن کریم ذکر شده است. این صفت در آیات متعددی همراه با صفات دیگر آمده است؛ از جمله ۱۰ بار همراه با صفت «سمیع» (مانند إن الله سمیع بصیر) و ۵ بار همراه با صفت «خبیر» که بر آگاهی و نظارت همیشگی خداوند بر اعمال بندگان تأکید دارد.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و عرفانی، صفت بصیر نماد چشمی است که هرگز به خواب نمیرود و دچار غفلت نمیشود. این مفهوم در عرفان نشاندهنده «چشم دل» و بینش درونی است و یادآوری آن موجب خودارزیابی، حیا و مراقبت انسان از رفتار و پندار خویش در محضر حق میشود.
جمعبندی و توضیح کامل صفت بصیر
واژه و صفت «بصیر» از ریشه عربی (ب-ص-ر) گرفته شده و به معنای بینای همیشگی، ژرفبین و آگاه به حقایق پنهان و آشکار است. این واژه در ساختار صفت مشبهه بیانگر ثبات، دوام و ابدیت این ویژگی است و هنگامی که در خصوص باریتعالی به کار میرود، به بینایی مطلق و شهود تام حقتعالی بدون نیاز به ابزار مادی و چشم جسمانی اشاره دارد.
در کاربردهای قرآنی و عرفانی، این صفت ۴۲ بار در قرآن کریم تکرار شده و مایهٔ هشیاری، خودارزیابی و خدامحوری در زندگی مؤمنان است. همچنین در زبان فارسی و تداول عموم، به عنوان نمادی از روشنبینی، آگاهی معنوی، چشم دل و صاحبنظر بودن شناخته میشود.