معنی
بذل و بخشش به معنای اعطا کردن مال، وقت، جان یا نعمت به دیگری بدون چشمداشت و پاداش است. این مفهوم بر گشادهدستی، سخاوت فراوان و انفاق از روی کرم و بزرگواری دلالت دارد.
یعنی چه
این عبارت کنایه از دستودلبازی فراوان، احسان و نیکی به دیگران و انفاق مالی یا معنوی در راه خیر است؛ به طوری که فرد بدون دریغ و بخل، از داشتههای خود به نفع دیگران بگذرد.
مترادف
واژههای فوق همگی با تفاوتهای اندک در میزان و نوع بخشندگی، مترادف این ترکیب عطفی هستند.
تلفظ
این ترکیب از واژه عربی بَذْل (با فتح باء و سکون ذال) و واژه فارسی بَخْشِش (با فتح باء و سکون خاء) تشکیل شده است که با مصوت کوتاه «وُ» به یکدیگر عطف میشوند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای سخاوتمندی و دستودلبازی، این کلمه ۸ حرفی یا مترادفهای آن به کار میروند.
به انگلیسی
بسته به میزان بخشش و سیاق متن، میتوان از واژههای فوق در زبان انگلیسی استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی، واژههای جود و سخاء نزدیکترین معادلهای مفهومی برای این ترکیب هستند.
به فارسی
برگردان و معادلهای اصیل فارسی این ترکیب شامل واژههایی چون دهش، بخشندگی، رادمنشی و گشادهدستی است که ریشه در فرهنگ اصیل ایرانی دارند.
جمعبندی و توضیح کامل بذل و بخشش
عبارت «بذل و بخشش» یک ترکیب عطفی رایج و زیبا در زبان فارسی است که از دو واژه هممعنی تشکیل شده؛ واژه اول یعنی «بذل» ریشه عربی دارد و واژه دوم یعنی «بخشش» ریشه اصیل فارسی دارد. پدید آمدن این دست ترکیبات در زبان فارسی معمولاً برای تأکید متمایز و ابراز مبالغه در بیان یک صفت به کار میرود تا اوج دستودلبازی و گشادهدستی فرد را نمایان کند.
این واژه در ادبیات، عرفان و فرهنگ اسلامی جایگاه والایی دارد و از نمادهای بارز ایمان، جوانمردی و کرامت انسانی به شمار میرود. در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی، شخصیت تاریخی «حاتم طایی» و تصاویری مانند «دست باز» یا «چشمه جوشان» به عنوان نمادهای بیبدیل این مفهوم شناخته میشوند که نشاندهنده پاکی دل و ایثار بدون چشمداشت است.
اگرچه ریشه عربی بذل در متن قرآن کریم به کار نرفته، اما مفهوم این ترکیب با واژگانی چون انفاق، احسان و صدقه در آیات الهی و همچنین در احادیث و ادعیه شیعی جلوهای گسترده دارد. بذل و بخشش فراتر از یک هدیه ساده، نمایانگر روحی بزرگ است که منافع دیگران را بر خود مقدم میشمارد.