یعنی چه
مغرة در لغت به معنی گل سرخ یا خاک سرخ مایل به زردی است که همان اکسید آهن طبیعی (گل اخرا) نامیده میشود. این ماده در گذشته به عنوان رنگدانه طبیعی در نقاشی و رنگرزی و همچنین به دلیل خواص قابض در طب سنتی کاربرد داشته است.
تلفظ
این واژه در منابع لغوی و متون کهن به دو صورت مُغْرَة یا مَغْرَة ضبط شده است که تلفظ اول رایجتر است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به پرسشهایی نظیر «خاک سرخ» یا «گل اخرا»، واژه ۴ حرفی «مغرة» یا «اخرا» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این سنگ معدنی و خاک رنگزا از واژه Ochre یا به طور دقیقتر Red ochre استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در خود این زبان نیز به همین صورت یا به صورت ترکیبی «الطین الأحمر» به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق و اصیل این واژه در زبان فارسی شامل «گل سرخ»، «خاک سرخ معدنی» و «رادول» است که در متون کهن پزشکی و داروشناسی ایران به وفور دیده میشود.
نماد چیست
در فرهنگ عامه نمادگرایی ادبی خاصی ندارد، اما در دانش پزشکی کهن و طب سنتی، به دلیل ماهیت داروییاش، مظهر و نماد خشکی، سردی، انقباض و خاصیت قابض بودن به شمار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل مغرة
واژه «مغرة» یک کلمه اصیل با ریشه عربی (از ماده م-غ-ر به معنی سرخ شدن) است که از دیرباز وارد زبان و ادبیات علمی، پزشکی و هنری فارسی شده است. این واژه به طور دقیق اشاره به نوعی گل یا خاک سرخ طبیعی دارد که امروزه آن را با نام «گل اخرا» یا اکسید آهن میشناسیم.
در متون کهن طب سنتی و داروشناسی اسلامی-ایرانی، مغرة به عنوان یک ماده دارویی با طبع سرد و خشک و دارای خاصیت قابض (جمعکننده) شناخته میشد که برای درمانهای پوستی یا مهار خونریزی کاربرد داشت. علاوه بر آن، به دلیل رنگ ماندگارش، یکی از پایههای اصلی رنگرزی سنتی، سفالگری و نقاشی بوده است.
باید توجه داشت که این کلمه در قرآن کریم به طور مستقیم نیامده است و نباید آن را با کلمات مشابهی مانند «مغارات» (غارها) یا «غمرة» (سرگشتگی) اشتباه گرفت. همچنین این کلمه هیچ ارتباط ساختاری یا معنایی با واژه فارسی «مغز» ندارد.