یعنی چه
این عبارت یک گزاره توصیفی و ادبی است؛ به این معنی که تماشای بازمانده کاخ یا بارگاه یک پادشاه، انسان را به یاد سرنوشت گذشته، فناپذیری قدرت مادی و زوال دنیا میاندازد و مایه بیداری دل میشود.
تلفظ
تلفظ روان عبارات به صورت: [eyvānaš ebrat-angiz ast] میباشد.
در جدول
در مسابقات و جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت ۱۸ حرفی به عنوان راهنما یا کلیدواژه برای دستیابی به پاسخ «ایوان مدائن» یا «مدائن» استفاده میشود که برگرفته از شعر معروف خاقانی شروانی است.
به انگلیسی
برای توصیف مفهوم عبرتانگیز بودن یک بنا از واژگانی چون exemplary (عبرتآموز) یا admonitory (هشداردهنده/پندآموز) در زبان انگلیسی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم ترکیبی از واژه إیوان (وامواژه از فارسی) و ریشه «ع ب ر» در قالب عباراتی نظیر مبعث العبرة استفاده میشود.
به فارسی
در برگردان یا معادلسازی روان فارسی، میتوان آن را به «پیشگاه پندآور»، «کاخ درسآموز تاریخ» یا «بنای روشنگر و بیدارکننده» تعبیر کرد که بازتابدهنده مفهوم پند از گذشتگان است.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ و ادبیات فارسی، نماد بارز بیباتی جهان و فرجام شاهانی است که رفتند و خاک شدند. ایوان مدائن به آیینهای تشبیه میشود که ویرانی آن زوال شکوه مادی بشر را به تصویر میکشد.
جمعبندی و توضیح کامل ایوانش عبرت انگیز است
عبارت «ایوانش عبرتانگیز است» یک مدخل مستقل لغوی در واژهنامههای مرجع نیست، بلکه یک گزاره ادبی و توصیفی الهامگرفته از شعر کلاسیک فارسی (بهویژه خاقانی شروانی) است. این جمله در واقع به ایوان مدائن یا همان طاق کسری اشاره دارد؛ بنایی باشکوه از دوران ساسانیان که امروزه ویرانههای آن به عنوان آیینهای برای دیدن فرجام قدرتهای مادی تلقی میشود.
از دیدگاه ریشهشناسی، این عبارت ترکیبی از کلمه «ایوان» با ریشه پارسی میانه، «عبرت» از ریشه عربی عبر (به معنی عبور از ظاهر به باطن و پند گرفتن) و «انگیز» از مصدر فارسی انگیختن است. مفهوم عمیق پند گرفتن از بقایای تمدنهای گذشته، پیوندی نزدیک با آیات قرآن کریم (مانند توصیه به سیر در زمین و عاقبتپژوهی) دارد و در طراحان جدول کلمات متقاطع، به عنوان یک کلیدواژه ۱۸ حرفی برای اشاره به «مدائن» محبوبیت بالایی دارد.