یعنی چه
این عبارت در لغتنامههای مرجع زبان فارسی به عنوان یک اصطلاح واحد ثبت نشده است. از نظر تحتاللفظی از ترکیب «قرن» (سده/روزگار) و «نفس» (ذات/خواهشهای درونی) ساخته شده و اشاره به دورانی دارد که محور اصلی آن، امیال شخصی و مادیگرایی است. این اصطلاح عمدتاً به عنوان ترجمهٔ عنوان مستند معروف «The Century of the Self» در فضای رسانهای فارسی رواج یافته است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت اضافهٔ بیانی و به شکل «قَرْنِ نَفْس» است.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً ۶ حرف دارد.
به انگلیسی
معادل اصلی و دقیق آن در بافت مدرن، عنوان مستند آدام کورتیس یعنی «The Century of the Self» است. در برداشتهای شاعرانه نیز میتوان از عبارتهایی مثل «breath of an era» استفاده کرد.
به عربی
ترکیب «قرن نفس» به این صورت در زبان عربی رایج نیست، اما برای انتقال مفهوم آن از اصطلاحات «قرن الذات» (قرنِ خود/ذات) یا «عصر الأنانية» (عصر خودپرستی) استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و معادلهای روان فارسی برای این مفهوم شامل مواردی چون «عصر خودمحوری»، «سدهٔ منیت» و «دوران مادیگرایی و اصالت فردیت» است.
در قرآن
ترکیب اصطلاحی «قرن نفس» به صورت یکجا در قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، واژه «قَرْن» به معنای اقوام و نسلهای گذشته (مانند آیه ۶ سوره انعام) و واژه «نَفْس» به معنی روح و خواهشهای درونی بیش از ۳۰۰ بار در قالبهایی چون نفس اماره، لوامه و مطمئنه به کار رفتهاند.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ سنتی نماد ثابتی ندارد؛ اما در رویکرد مدرن و جامعهشناختی، میتواند نمادی از «حافظه تاریخی یک عصر»، «روح جمعی یک نسل» یا ابزارهای تجلی منیت مانند «آینه» و «کالاهای مصرفی لوکس» باشد که اصالت نفس و خواهشهای فردی را بازتاب میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل قرن نفس
عبارت «قرن نفس» یک واژهٔ کلاسیک، اصطلاح فقهی یا مدخل رسمی در لغتنامههای کهن زبان فارسی مانند دهخدا و معین نیست. ریشهٔ رواج این ترکیب در ادبیات معاصر فارسی، ترجمهٔ عنوان مستند مشهور بریتانیایی «The Century of the Self» (ساختهٔ آدام کورتیس در سال ۲۰۰۲) است. این اصطلاح به تحلیل نفوذ نظریات روانکاوی فروید در پیدایش جامعهٔ مصرفگرایی و کنترل تودهها از طریق دستکاری امیال فردی میپردازد.
از منظر لغوی، این عبارت یک ترکیب اضافی ساخته شده از دو کلمهٔ عربی «قرن» (به معنی سده یا روزگار) و «نفس» (به معنی ذات یا خواهشهای درونی) است. بنابراین در کاربرد اصطلاحی، به معنای «سدهٔ منیت»، «عصر خودگرایی» یا دورانی است که محوریت همهچیز بر پایهٔ امیال، روان و اصالتِ نفس فردی انسان بنا شده است.
در تبیین شاعرانه یا ادبی نیز میتوان آن را به عنوان «روح یک عصر» یا «نفسِ یک دورهٔ زمانی» تعبیر کرد؛ هرچند که کاربرد اصلی و شناختهشدهٔ آن در فضای رسانهای و تحلیلی، اشاره به همان مفهوم مدرن خودمحوری و مادیگرایی جوامع امروزی دارد.