یعنی چه
مِقْلاع در لغت به معنی آلتی چرمی یا بافتنی است که در قدیم سنگ در آن میگذاشتند و با چرخاندن سریع آن، سنگ را به مسافتهای دور پرتاب میکردند. این واژه به ابزارهای ساده پرتاب دستی مانند تیروکمان دستی نیز اطلاق میشود.
تلفظ
این واژه در زبان عربی و فارسی به کسر میم و سکون قاف تلفظ میشود: [مِقْلٰاع].
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «مقلاع» به عنوان طراح سوال برای راهنمای «فلاخن» یا «آلت پرتاب سنگ ۵ حرفی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
واژه Sling دقیقاً معادل فلاخن سنتی بافتنی است، در حالی که Slingshot بیشتر به تیرکمانهای کشی و لاستیکی مدرنتر اشاره دارد.
به عربی
این واژه اصل عربی دارد و در زبان عربی فصیح عیناً به همین صورت به کار میرود. در برخی گویشهای امروزی عربی از واژههایی مثل نباله یا نبيطه نیز استفاده میشود.
به فارسی
دقیقترین و رایجترین معادلهای فارسی اصیل برای این واژه، «فلاخن» و «قلماسنگ» (کلاسنگ) هستند که در ادبیات کلاسیک فارسی بارها به کار رفتهاند.
نماد چیست
در فرهنگ و تاریخ، مقلاع به واسطه داستان نبرد داوود نبی و جالوت، نماد غلبه ابزار ساده و ایمان بر ارتش مجهز و زرههای سنگین است. در فرهنگ عامه نیز نماد مقاومت مردمی و ابزار ابتدایی دفاعی محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مقلاع
واژه «مقلاع» یک اسم آلت عربی بر وزن مِفعال از ریشه «ق ل ع» است که در زبان فارسی به عنوان یک لغت ادبی و کهن به معنی فلاخن، قلابسنگ یا کلاسنگ شناخته میشود. این ابزار از چرم یا الیاف بافتنی ساخته میشده و چوپانان یا جنگجویان در گذشته برای دور کردن حیوانات وحشی یا در جنگها از آن برای پرتاب سنگ استفاده میکردند.
اگرچه این واژه به صورت صریح و لفظی در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفهوم و کارکرد آن مستقیماً با داستان معروف تقابل حضرت داوود (ع) و جالوت گره خورده است؛ جایی که داوود جوان با یک سنگ و فلاخن ساده بر پهلوان نامی و مجهز لشکر دشمن پیروز میشود. به همین دلیل، مقلاع در ادبیات نمادین، مظهر پیروزی مهارت و توکل بر قدرت مادی و نظامی سنگین است.
امروزه در زبان عامیانه و بازیهای محلی، این مفهوم گاهی با تیرکمانهای سنگی لاستیکی (کشتیر) درآمیخته است، اما از نظر اصطلاحشناسی دقیق، مقلاع همان فلاخن دورانی و سنتی است که جایگاه ویژهای در ادبیات حماسی و تاریخ ابزارهای جنگی قدیم دارد.