یعنی چه
لابه ساختن یک فعل مرکب کهن در زبان فارسی است که به معنای التماس کردن، تضرع، عجز آوردن و سخن نیازمندانه بر زبان جاری کردن به کار میرود. در متون قدیمی، گاهی به معنای تملق، چاپلوسی یا پافشاری در طلب چیزی نیز آمده است.
تلفظ
این ترکیب از واژهٔ «لابِه» (با کسرهٔ حرف ب) و فعل «ساختن» تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت بر اساس تعداد حروف، خود واژهٔ «لابه ساختن» (۹ حرف) یا مترادفهای آن نظیر تضرع، التماس و زاری است.
به انگلیسی
برای بیان این مفهوم در زبان انگلیسی از افعالی که نشاندهندهٔ درخواستِ همراه با عجز و فروتنی شدید هستند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، مفاهیم متناظر با این واژه بیشتر در قالب رفتارهای عبادی و عاطفیِ شدید مانند تضرع و ابتهال بیان میشوند.
به فارسی
مترادفهای اصیل و رایج این عبارت در زبان فارسی شامل زاری، ندبه، عجز و نیاز، و لابه کردن است که همگی بیانگر حالت خواهش فروتنانه هستند.
نماد چیست
این عبارت مابه ازای مادی یا حیوانی خاصی به عنوان نماد ندارد، اما در ادبیات فارسی نمادِ بارزِ شکستنِ نفس، تسلیم در برابر قدرت برتر، عجزِ عاشق در برابر معشوق و امید به بخشش است.
جمعبندی و توضیح کامل لابه ساختن
عبارت کنایی و مصدری «لابه ساختن» یکی از ترکیبات اصیل و کهن زبان فارسی است که ریشه در فارسی میانه (lābag) دارد. این واژه در متون نظم و نثر کلاسیک از جمله شاهنامه فردوسی به وفور دیده میشود و نشاندهندهٔ کنش عاطفی و کلامی فردی است که در موضع ضعف یا نیاز قرار دارد و با فروتنی و زاری، خواستهای را مطرح میکند.
اگرچه این عبارت به طور مستقیم در متن قرآن کریم نیامده، اما از نظر معنایی و مفهومی قرابت بسیار نزدیکی با واژگانی چون «تضرع» و «ابتهال» دارد که بر زاری و دعا به درگاه باریتعالی دلالت میکنند. بار معنایی آن آمیختهای از اندوه، شکست نفس و امید به اجابت است.