جسمانیت خداوند یعنی چه؟ بررسی در قرآن و جدول

جمع‌بندی و توضیح کامل جسمانیت خداوند

عبارت «جسمانیت خداوند» یا مفهوم کلامی «تجسیم»، به دیدگاهی اشاره دارد که برای خداوند متعال ویژگی‌های مادی، ابعاد فیزیکی، اعضا و جوارح، یا مکان و زمان قائل است. این نگرش در تاریخ ادیان و الهیات فِرق مختلف مطرح بوده، اما در نظام اعتقادی اسلام—به‌ویژه مکتب تشیع و بخش اعظمی از اهل سنت—به شدت مردود است؛ چرا که خداوند فراتر از هرگونه ماده و محدودیت‌های فیزیکی شناخته می‌شود.

در قرآن کریم، اگرچه تعابیری ظاهری مانند «دست خدا» یا «وجه الله» دیده می‌شود، متکلمان و مفسران با استناد به آیات صریح و محکمی چون «لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ» (هیچ چیز مانند او نیست)، این عبارات را کنایه از صفاتی چون قدرت، رحمت و ذات الهی می‌دانند. در برابر این مفهوم، اصل «تنزیه» قرار دارد که خداوند را از هرگونه شباهت به مخلوقات و داشتن صفات امکانی و مادی کاملاً پاک و منزه می‌شمارد.