یعنی چه
عبارت «سرا و جهرا» در اصل صورتِ سادهشده و تخفیفیافتهٔ عبارت عربی «سِرًّا وَجَهْرًا» در زبان فارسی است. این اصطلاح از دو بخش تشکیل شده است: «سِرّاً» به معنی پنهانی، مخفیانه و در دل، و «جَهْراً» به معنی آشکارا، علنی و با صدای بلند. در کنار هم، این ترکیب به معنای انجام دادن کاری در تمامی شرایط و حالتهاست؛ یعنی هم در خلوت و دور از چشم دیگران و هم در حضور مردم و به صورت علنی.
تلفظ
این عبارت در زبان فارسی به صورت «سِرا و جَهْرا» تلفظ میشود که در واقع همان تنوینِ عبارت اصلی عربی (سِرّاً و جَهْراً) در ساختار شعر و نثر فارسی به شکل الف اشباع درآمده است.
در جدول
پاسخ دقیق و مستقیم برای طراحان جدول که کلمهای ۸ حرفی به معنی «پنهان و آشکار» میخواهند، خودِ عبارت «سرا و جهرا» است.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم در زبان انگلیسی از ترکیبهای متضاد شهودی استفاده میشود که هم جنبه خصوصی و هم جنبه عمومی رفتار را پوشش میدهند.
به عربی
ریشه اصلی این واژه عربی است. در متون فصیح و آیات قرآنی نیز به همین صورت یا به صورتهای مشابهی مانند «سراً و علانیة» به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی و آذربایجانی برای بیان این مفهوم از ترکیب کلمات بومی و وامواژههای مشترک استفاده میشود.
در قرآن
این تعبیر و مشتقات نزدیک به آن چندین بار در قرآن کریم آمده است؛ از جمله در سوره بقره آیه ۲۷۴ که میفرماید: «الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُم بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً» (کسانی که اموال خود را در شب و روز، پنهان و آشکار انفاق میکنند). همچنین در سوره نوح به روش دعوت حضرت نوح اشاره دارد که هم به صورت جهاراً (با صدای بلند و علنی) و هم به صورت اسراراً (در خفا) قوم خود را به حق دعوت کرد. در فقه و تجوید نیز «جهر» به معنی بلند خواندن نماز و «اخفات» به معنی آهسته خواندن است.
جمعبندی و توضیح کامل سرا و جهرا
عبارت «سرا و جهرا» یک آرایه طباق (تضاد) زیبای ادبی و قرآنی است که به مرور زمان از صورت تنویندار عربی یعنی «سِرّاً وَ جَهْراً» وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. این اصطلاح ترکیبی از دو ریشه «س ر ر» به معنی پوشاندن و راز، و «ج هـ ر» به معنی آشکار کردن و بانگ برداشتن است که روی هم رفته شمولیت کامل یک عمل را نشان میدهد.
در دیدگاه عرفانی، اخلاقی و تفسیری، «سِر» نماد نیت، باطن و درون انسان است و «جهر» نماد رفتار اجتماعی، ظاهر و بیرونی اوست. بنابراین وقتی گفته میشود کاری «سرا و جهرا» انجام شده، نشاندهنده اخلاص همهجانبه و پایداری فرد در هر دو موقعیت خلوت و جلوت است؛ به طوری که حضور یا غیاب مردم تأثیری در اصلِ رفتار و وظیفهشناسی او نمیگذارد.