یعنی چه
مغمیعلیه در اصطلاح به کسی گفته میشود که به دلیل بیماری، صدمه یا عوامل دیگر، هوشیاری خود را از دست داده و در حالت اغما یا غش به سر میبرد. این کلمه در متون حقوقی و فقهی نیز کاربرد دارد و به فرد بیهوشی اشاره میکند که به دلیل عدم اختیار، تکالیف قانونی از او ساقط است.
تلفظ
این ترکیب در اصل از زبان عربی وارد فارسی شده و تلفظ صحیح آن «مُغْمًى عَلَیْه» است، هرچند در گویش فارسی معمولاً به صورت «مغمیعلیه» خوانده و نوشته میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «فرد بیهوش یا از حال رفته»، کلمه ۸ حرفی «مغمی علیه» یا مرادف آن «مغشی علیه» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به شدت و نوع بیهوشی، از واژههای Unconscious برای بیهوشی عمومی، Comatose برای حالت اغمای عمیق و Fainted برای غش کردن موقت استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه خالص عربی دارد و از فعل مجهول «أُغْمِیَ» ساخته شده است که در متون فقهی و پزشکی عربی به وفور به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای توصیف فردی که در حالت مغمیعلیه یا غش قرار دارد، صفت Baygın رایجترین واژه است.
به فارسی
معادلهای روان و اصیل فارسی برای این کلمه شامل «بیهوش»، «مدهوش»، «غشکرده» و «از حال رفته» هستند که در گفتار روزمره جایگزین این اصطلاح عربی و فقهی میشوند.
در قرآن
خود واژه «مغمی علیه» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما تعبیر مرادف آن یعنی «المغشیّ علیه» در آیه ۲۰ سوره مبارکه محمد آمده است: «...یَنظُرُونَ إِلَیْکَ نَظَرَ الْمَغْشِیِّ عَلَیْهِ مِنَ الْمَوْتِ...» (به تو نگاه میکنند مانند نگاه کسی که از واهمه و ترس مرگ بیهوش شده است).
جمعبندی و توضیح کامل مغمی علیه
واژه «مغمی علیه» یک ترکیب مجهول و وصفی مشتق از زبان عربی است که وارد ادبیات حقوقی، فقهی و پزشکی زبان فارسی شده است. این کلمه به طور دقیق به فردی اشاره دارد که به دلایل طبیعی یا عارضی مانند بیماری، صدمه یا مصرف دارو، قوه درک و هوشیاری خود را به طور موقت از دست داده و در حالت اغما یا غش به سر میبرد.
در اصطلاح فقهی و قوانین حقوقی، مغمیعلیه به عنوان فردی محجور شناخته میشود؛ چرا که به دلیل سلب کامل اختیار و ادراک در زمان بیهوشی، تکالیف عبادی و تصرفات مالی و قانونی او تا زمان بازگشت هوشیاری معلق یا معذور قلمداد میگردد. اگرچه این واژه در زبان عامیانه امروز کاربرد چندانی ندارد، اما در متون کهن و اصطلاحات تخصصی همچنان زنده است.
شایان ذکر است که در منابع معتبر لغتشناسی مانند دهخدا، قرابت معنایی بالایی میان این واژه و «مغشیعلیه» وجود دارد؛ با این تفاوت که در کاربردهای قرآنی و فصاحت کلام، واژه مغشیعلیه سابقه استعمال مستقیم دارد، در حالی که مفهوم هر دو معادلِ دقیقِ کلمه بیهوش در زبان فارسی است.