معنی
هجرا به معنای بریدن از کسی، دوری گزیدن، ترک کردن و اعراض از چیزی یا کسی است. این واژه صورت اسمی یا تنویندار از ریشه عربی هجر است که مفهوم قطع رابطه و متارکه را میرساند.
یعنی چه
در اصطلاح، هجرا حالت یا عملی است که در آن فرد از محبوب، وطن یا موقعیتی دست میکشد و میان خود و آن فاصله ایجاد میکند. این مفهوم هم در ابعاد فیزیکی (مانند کوچ کردن) و هم در ابعاد عاطفی (مانند فراق) کاربرد دارد.
مترادف
واژههایی که مفهوم قطع رابطه، دوری و فاصلهگرفتن عاطفی یا مکانی را منتقل میکنند.
متضاد
کلماتی که بر پیوند، نزدیکی، به هم رسیدن و ماندگاری دلالت دارند.
هم خانواده
مشتقات ساخته شده از ریشه سه حرفی «هـ ج ر» در زبان عربی.
ریشه
این واژه از ریشه عربی «هـ ج ر» گرفته شده است که معنای بنیادی آن بریدن، رها کردن و جدا شدن (خواه با بدن، زبان یا قلب) است.
تلفظ
این واژه در اصل به صورت فتح حرف اول و سکون حرف دوم (هَجْر) تلفظ میشود که در حالت تنوین یا امتداد به صورت «هَجْرا» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه هجرا به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «دوری»، «جدایی» یا «ترک کردن» به کار میرود.
به انگلیسی
بر اساس نوع کاربرد معادلهای متفاوتی در انگلیسی دارد؛ برای ابعاد عاطفی از Separation و برای ابعاد فیزیکی و هجرت از Migration یا Hegira استفاده میشود.
به عربی
واژههای هممعنی در عربی معیار که برای بیان مفهوم متارکه و دوری استفاده میشوند.
به فارسی
برگردان دقیق و اصیل این واژه در زبان فارسی کلماتی مانند «دوری»، «جدایی» و «بریدن از یار یا دیار» است.
در قرآن
ریشه این واژه در قرآن کاربردهای متعددی دارد؛ از جمله در آیه ۱۰ سوره مزمل «وَاهْجُرْهُمْ هَجْرًا جَمِيلًا» (به زیبایی از آنان دوری کن)، آیه ۳۴ سوره نساء برای دوری در خوابگاه، و در آیه ۶۷ سوره مؤمنون به معنی سخنان ناپسند و هذیانگونه آمده است.
نماد چیست
این واژه فاقد نماد مادی یا فیزیکی مشخص است؛ اما در ادبیات فارسی و عرفانی، نمادی از وضعیت روحی عاشق، تحمل رنج دوری، صبوری در فراق و اشتیاق برای رسیدن به وصال معشوق به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل هجرا
واژه هجرا که از ریشه عربی «هـ ج ر» نشأت گرفته، در اصل به معنای بریدن، ترک کردن، دوری گزیدن و جدایی است. این کلمه در زبان فارسی بیشتر به عنوان یک مفهوم عاطفی و ادبی شناخته میشود که بر رنج فراق و فاصله افتادن میان عاشق و معشوق دلالت دارد، هرچند که در ریشههای اصلی خود میتواند مفاهیم فیزیکی مانند کوچ کردن و هجرت را نیز در بر بگیرد.
در فرهنگ اسلامی و متون قرآنی، مشتقات این کلمه با ظرافتهای خاصی به کار رفتهاند؛ از «هجر جمیل» که به معنای دوری محترمانه و بدون دشمنی است گرفته تا اشاراتی که به هجرت ایمانی یا حتی در برخی سیاقها به معنای سخن بیهوده و هذیانگویی دارد. این تنوع معنایی نشاندهنده پویایی ریشه این واژه در زبان و ادبیات است.
در نهایت، هجرا در جدولهای کلمات متقاطع و لغتنامهها یک واژه چهار حرفی دقیق است که کلید دسترسی به مفاهیمی چون متارکه، فرقت و مهجوری است. این واژه حالت روحی عمیقی از صبوری و سوز و گداز عاشق در مسیر وصال را بازگو میکند.