یعنی چه
«حاکم گردانیدن» ترکیبی فعلی است که به معنای به حکومت رساندن، صاحب اختیار کردن یا مسلط ساختن کسی بر امری است. همچنین در متون کهن حقوقی و ادبی، به معنای انتخاب کردن فردی به عنوان حَکَم، قاضی یا داور برای فصل خصومت و قضاوت میان دو طرف به کار میرفته است.
تلفظ
این عبارت از دو جزء ساخته شده است: «حاکم» با تلفظ [حا کِ مْ] و «گردانیدن» با تلفظ [گَ رْ دا نِ دَ] که در مجموع به صورت روان و پیاپی خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «حاکم گردانیدن» به عنوان یک پاسخ ۱۲ حرفی برای پرسشهایی با مضمون «فرمانروا کردن» یا «حَکَم قرار دادن» شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن (سیاسی یا حقوقی) از عبارتهایی نظیر انتصاب به عنوان فرمانروا یا قاضی قرار دادن استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای اصیل و واژههای جایگزین فارسی این عبارت شامل «فرمانروا کردن»، «سالار ساختن»، «داور قرار دادن» و «صاحب اختیار کردن» است.
در قرآن
خود عبارت ترکیبی و فارسی «حاکم گردانیدن» در قرآن نیست؛ اما مفهوم آن یعنی داور قرار دادن پیامبر صریحاً در آیه ۶۵ سوره نساء با واژه «یُحَکِّمُوک» آمده است. همچنین واژه «حکام» (به معنی قاضیان) در بقره/۱۸۸ و صفت «أَحْکَمُ الْحاکِمِین» برای خداوند ذکر شده است.
نماد چیست
به عنوان یک ترکیب فعلی، نماد تصویری مستقل و مستقیمی ندارد؛ اما از نظر مفهومی با نشانههای حاکمیت و قضاوت مانند «ترازو»، «چکش قاضی»، «عصای سلطنت» و «مهر فرمانروایی» که مظهر اقتدار و مشروعیت هستند، پیوند دارد.
جمعبندی و توضیح کامل حاکم گردانیدن
عبارت «حاکم گردانیدن» یک ترکیب فعلی فصیح و ریشهدار در زبان فارسی است که از آمیزش واژه عربی «حاکم» (از ریشه حکم به معنی استوار ساختن و منع از فساد) و مصدر سببی فارسی «گردانیدن» شکل گرفته است. این اصطلاح در متون کهن ادبی و فقهی، دقیقاً به عنوان معادل مصدر عربی «تحکیم» به کار میرفته و دو جنبه معنایی بارز دارد: نخست در حوزه سیاست به معنای به قدرت رساندن و فرمانروا ساختن یک شخص، و دوم در حوزه حقوق و قضاوت به معنای برگزیدن کسی به عنوان قاضی و داور مرضیالطرفین برای حل اختلافات.
اگرچه خود این ترکیب فارسی در متون مقدس و قرآن وجود ندارد، اما ریشه و روح معنایی آن به وفور در فرهنگ اسلامی یافت میشود؛ به طوری که قرآن کریم در اشاره به ضرورت پذیرش داوری پیامبر (ص) از فعل «یُحَکِّمُوک» استفاده کرده که ترجمه دقیق فارسی آن همان «تو را حاکم و داور گردانند» است. این عبارت امروزه نیز در متون رسمی، تاریخی و جدولهای کلمات متقاطع کاربرد دارد و نمادی از تفویض قدرت، مشروعیت قانونی و برپایی عدالت به شمار میرود.