معنی
واژه نسناس دارای سه معنای اصلی است: در اساطیر به موجودی خیالی و نیمهانسان گفته میشود؛ در زیستشناسی به بوزینهها و میمونهای پیشرفته و آدمنما (مانند گوریل و اورانگوتان) اطلاق میگردد؛ و در ادبیات عامیانه به عنوان کنایهای تحقیرآمیز برای افراد بدقیافه، مکار یا دغلباز به کار میرود.
یعنی چه
این عبارت اشاره به موجودی دارد که از نظر ظاهری یا رفتاری با انسان طبیعی تفاوت دارد و به نوعی انحراف از خلقت کامل متمایل است. در باورهای کهن، آن را موجودی میدانستند که نیمی از اندامهای انسان را دارد و لیلیکنان حرکت میکند.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی و عربی بیشتر با فتح اول یعنی نَسْناس و در برخی گویشها و متون کهن با کسر اول یعنی نِسْناس خوانده و تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به طراحانی که کلماتی چون «موجود افسانهای نیمهانسان»، «بوزینه آدمنما» یا «انسان اولیه در روایات» را مطالبه میکنند، کلمه ۵ حرفی «نسناس» پاسخ دقیق است.
به انگلیسی
برای برگردان این واژه به انگلیسی، بسته به سیاق متن از واژه اختصاصی اساطیری Nasnas یا واژگان علمی و عمومی نظیر Ape و Anthropoid استفاده میشود.
به فارسی
اگر بخواهیم برای این واژه عربی برابرهای اصیل یا رایج فارسی بیاوریم، کلماتی مانند آدمنما، بوزینه، غول، دیوسار و دیومردم نزدیکترین مفاهیم را انتقال میدهند.
در قرآن
کلمه «نسناس» به صراحت در متن قرآن مجید وجود ندارد؛ اما در روایات و متون تفسیری ذیل آیاتی مانند آیه ۳۰ سوره بقره، به موجوداتی به نام جن و نسناس اشاره شده که پیش از خلقت حضرت آدم روی زمین میزیستهاند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات، نسناس نماد دوری از کمال انسانی، زشتی صورت و سیرت، دغلبازی و همچنین نمادی از موجودات پیش از تاریخ و منقرضشدهای است که روی زمین به فساد و خونریزی میپرداختند.
جمعبندی و توضیح کامل نسناس
واژه «نسناس» ریشه در زبان عربی دارد و از منظر معنایی سیر تحول جالبی را طی کرده است. در اسطورهشناسی و باورهای کهن که در متون روایی و تفسیری نیز بازتاب یافته، نسناس به موجوداتی شبهانسان، ناقصالخلقه و ترسانک اطلاق میشد که پیش از آفرینش انسان روی زمین زندگی میکردند و به دلیل فساد نسلشان برافتاد. برخی پژوهشگران معاصر این بخش از روایات را با انسانهای پیش از تاریخ نظیر نئاندرتالها همپوشان میدانند.
در کاربردهای جدیدتر، این واژه وارد حوزه زیستشناسی شد و به عنوان معادل بوزینهها و میمونهای بزرگ بدون دم و آدمنما مورد استفاده قرار گرفت. علاوه بر این دو جنبه، نسناس در فرهنگ عامیانه و زبان روزمره فارسی، کاربردی کنایی و تحقیرآمیز پیدا کرده است و به افراد مکار، حیلهگر، دغلباز یا کسانی که از نظر ظاهری ناخوشایند و بدقیافه هستند، گفته میشود.