یعنی چه
این اصطلاح در فرهنگ و ادبیات اسلامی به معنای مادر امامان است که به عنوان یکی از القاب برجسته حضرت فاطمه زهرا (س) شناخته میشود، چرا که ایشان منشأ و مادر نسل امامان شیعه هستند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب مضاف و مضافالیه عربی به صورت «اُمُّ الأَئِمَّة» است که در زبان فارسی معمولاً با سکون م و تشدید روی الف بعدی ترکیب و خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به پرسش «مادر امامان» یا «لقب حضرت فاطمه»، واژه «ام الائمه» با ۸ حرف است.
به انگلیسی
در ترجمه و متون انگلیسی برای اشاره به این مفهوم و لقب از عبارت Mother of the Imams استفاده میشود.
به عربی
این عبارت یک ترکیب اصیل عربی است که از دو واژه «أمّ» به معنی مادر و «الأئمّة» به عنوان جمع تکسیر «إمام» تشکیل شده است.
به فارسی
معادل مستقیم و دقیق این ترکیب عربی در زبان فارسی «مادر امامان» یا «مادر پیشوایان» است که اشاره به جایگاه مادری معصومین دارد.
در قرآن
خود عبارت ترکیبی «ام الائمه» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال واژههای همخانواده آن مانند «امام» و «ائمه» در آیاتی نظیر آیه ۵ سوره قصص به کار رفتهاند. همچنین شیعیان مفاهیم آیاتی مثل آیه کوثر را با این لقب مرتبط میدانند.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ تشیع نماد جایگاه والای مادری، اصالت نسل پیامبر (ص) و واسطه فیض میان نبوت و امامت است که در ادبیات مذهبی با مفاهیمی چون یاس کبود و نور گره خورده است.
جمعبندی و توضیح کامل ام الائمه
عبارت «ام الائمه» یک ترکیب مضاف و مضافالیه عربی به معنای «مادر امامان» یا «مادر پیشوایان» است. این واژه در ادبیات و کلام اسلامی، بهویژه در فرهنگ شیعه، به عنوان یکی از القاب و کنیههای اختصاصی حضرت فاطمه زهرا (س) به کار میرود. علت این نامگذاری آن است که ایشان همسر حضرت علی (ع) و مادر امام حسن (ع) و امام حسین (ع) بوده و نسل تمامی یازده امام معصوم از طریق ایشان ادامه یافته است.
از نظر ریشهشناسی، این اصطلاح از کلمه «ام» به معنای مادر، ریشه و اصل، و کلمه «ائمه» که جمع تکسیر «امام» به معنای پیشوا است، تشکیل شده است. اگرچه این ترکیبِ خاص به طور مستقیم در متن قرآن نیامده، اما واژه ائمه در آیات متعددی ذکر شده و مفاهیمی چون آیه کوثر در تفاسیر شیعی کاملاً منطبق بر مصداق این لقب یعنی حضرت زهرا (س) است. این لقب در ادبیات مذهبی نمادی از پاکی، تجلی مادری معنوی و واسطه پیوند میان نبوت و امامت محسوب میشود.