اختیار یعنی چه؟ مترادف، متضاد و هم‌خانواده کلمه اختیار

یعنی چه

اختیار در لغت به معنی برگزیدن و گزینش بر مبنای خیر و صلاح است. در اصطلاح عام، فلسفی و حقوقی، به توانایی، قدرت اراده و تسلط انسان بر اعمال و تصمیم‌های خود اشاره دارد، به‌طوری که فرد بتواند بین چند گزینه دست به انتخاب بزند.

مترادف

این کلمات در بافت‌های مختلف فلسفی، حقوقی و روزمره می‌توانند به جای اختیار استفاده شوند.

متضاد

این واژه‌ها نشان‌دهنده سلب آزادی عمل و تحت فشار یا الزام بودن برای انجام یک کار هستند.

هم خانواده

این واژه‌ها همگی از ریشه سه حرفی (خ‌ی‌ر) مشتق شده‌اند و با مفهوم برگزیدن یا خیر در ارتباط هستند.

ریشه

این واژه از زبان عربی وارد فارسی شده است. مفهوم اصلی ریشه آن، تمایل به بهترین، سودمندترین و برگزیدنِ خیر و صلاح است که در فارسی توسعه معنایی یافته و به اراده آزاد اطلاق می‌شود.

جمله سازی

در جدول

کلمه «اختیار» دقیقاً ۶ حرف دارد و در جدول‌های کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ کلماتی چون آزادی اراده، حق انتخاب یا تفویض به کار می‌رود.

به انگلیسی

بسته به اینکه منظور اراده انسان باشد یا صلاحیت قانونی، واژگان متفاوتی در انگلیسی استفاده می‌شود.

به عربی

از آنجا که خود کلمه ریشه عربی دارد، در این زبان نیز با ساختار مشابه یا ترکیبات هم‌معنی به کار می‌رود.

به ترکی

در زبان ترکی برای ابعاد اداری کلمه yetki و برای ابعاد فلسفی و شخصی از irade استفاده می‌شود.

در قرآن

خودِ واژه مصدری «اختیار» به صورت مستقیم در قرآن نیامده است، اما مشتقات فعلی آن (مانند اختار، یختار و اخترتک) مجموعاً ۵ بار و کل ریشه «خ‌ـ‌ی‌ـ‌ر» ۱۹۶ بار تکرار شده است. به عنوان نمونه در آیه ۶۸ سوره قصص آمده است: «وَرَبُّکَ یَخْلُقُ مَا یَشَاءُ وَیَخْتَارُ» (و پروردگار تو هر چه را بخواهد می‌آفریند و برمی‌گزیند). همچنین مفهوم آزادی اراده انسان در آیاتی چون آیه ۲۹ سوره کهف («فَمَنْ شَاءَ فَلْیُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْیَکْفُرْ») به روشنی تایید شده است.