یعنی چه
در لغتنامههای معتبر زبان فارسی مانند دهخدا و معین، واژهٔ «کمبار» به معنی طناب یا ریسمانی است که با استفاده از لیف (الیاف زبر و موییشکل) درخت خرما بافته میشود. این واژه را نباید با ترکیب صفت و موصوفِ «کمبار» (به معنی درخت یا حیوانی با بار اندک) اشتباه گرفت؛ چرا که کمبار یک اسم خاص برای این نوع ابزار سنتی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت فتح اول و سکون دوم یعنی کَمْبار (Kambār) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به راهنمای «طنابی که از لیف خرما بافند» یا «ریسمان نخل»، واژه ۵ حرفی «کمبار» مد نظر است. همچنین واژههایی نظیر پتک نیز به عنوان معادلهای کوتاهتر کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Coir به معنای الیاف گیاهی خرما و نارگیل است و ترکیب Coir rope دقیقترین برگردان آن است. جالب اینکه خود واژه Kambar نیز به عنوان یک وامواژه در فرهنگهای انگلیسی برای اشاره به این نوع طنابهای سنتی مناطق جنوب آسیا و خاورمیانه ثبت شده است.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل و فرهنگهای قدیمی، برای اشاره به این مفهوم یا ابزارها از عبارات و واژههای مترادفی چون «طناب لیفی»، «رسن» (به طور عام) و «پتک» استفاده میشده است.
در قرآن
عین واژهٔ «کمبار» در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ اما از نظر مفهومی، در سوره مسد آیه ۵ به طنابی که از الیاف درخت بافته میشود با عبارت «حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ» اشاره شده است. همچنین واژه «قنبار» یا «قمبار» در زبان عربی شکل معرب (عربیشده) همین کمبار فارسی است که به معنی حبلاللیف یا همان طناب خرماست.
نماد چیست
واژه کمبار واجد جنبههای اسطورهای یا نمادین پیچیده در ادبیات رسمی نیست؛ اما در فرهنگ عامه و بومی مناطق نخلمحور (مانند جنوب ایران)، نمادی از کار سخت روستایی، صنایع دستی سنتی، استحکامِ حاصل از دل طبیعت و سادگی زندگی بومی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل کمبار
واژه «کمبار» یک واژه کهن، اصیل و لغتی نیمهمهجور در زبان فارسی است که در فرهنگهای ارزشمندی چون لغتنامه دهخدا، برهان قاطع و آنندراج به ثبت رسیده است. این کلمه به طور اختصاصی به نوعی طناب یا ریسمان بسیار محکم اشاره دارد که از بافتن الیاف زبر و مویی اطراف تنه درخت خرما (لیف نخل) به دست میآید. کاربرد این ابزار بیشتر در صنایع دستی، دریانوردی سنتی و امور کشاورزی مناطق جنوبی بوده است.
نکته جالب در خصوص این واژه، نفوذ آن به دیگر زبانهاست؛ به طوری که در زبان عربی به صورت معرب «قنبار» یا «قمبار» درآمده و در زبان انگلیسی نیز عیناً به صورت وامواژه (Kambar) برای معرفی این نوع طنابها به کار میرود. این واژه از نظر ساختاری جامد بوده و نباید آن را با ترکیب صفت و موصوفی «کمبار» اشتباه گرفت.