التمش یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل التمش

واژه «التمش» (که در متون تاریخی به صورت‌های التتمش، ایلتوتمیش و آلتامش نیز ضبط شده) یک وام‌واژه با اصالت ترکی باستان است که وارد متون کهن و لغات نظامی زبان فارسی شده است. این کلمه در اصل دو کاربرد و معنای عمده دارد؛ نخست در اصطلاح نظامی به معنای «پیشرو سپاه» یا فوجی است که جلوتر از فرمانده حرکت می‌کند و دوم در شمارش ترکی قدیم به معنی عدد «شصت» است.

علاوه بر این، التمش به عنوان اسم خاص نیز در تاریخ اسلام و شبه‌قاره هند شهرت دارد که معروف‌ترین آن‌ها سلطان شمس‌الدین التمش، از پادشاهان قدرتمند سلسله غلامان دهلی است. در این کاربرد اسمی، کلمه معنای «نگهدار پادشاهی» یا «ولایت‌گیر» به خود می‌گیرد. این واژه امروزه در زبان فارسی روزمره کاربردی ندارد و بیشتر در حل جداول یا متون تاریخی دیده می‌شود.