یعنی چه
واژه «کلکم» در فرهنگهای لغت معتبر قدیمی، به چند معنای متمایز به کار رفته است؛ نخست به معنای قوس قزح یا همان رنگینکمان، دوم به معنای دستگاه جنگی منجنیق برای پرتاب سنگ، و سوم به معنای کافتگی و شکافتگی.
تلفظ
این واژه در متون و لغتنامههای کهن با فتح کاف اول و سکون لام (کَلکَم) ضبط شده است، هرچند در برخی گویشها یا نسخهها به صورت کَکَم یا کُکُم نیز تلفظ شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه چهار حرفی «کلکم» معمولاً به عنوان طراح سوال برای راهنماهای 'رنگینکمان'، 'منجنیق' یا 'آژفنداک' کاربرد دارد.
به انگلیسی
با توجه به معانی متعدد این واژه، معادل انگلیسی آن برای مفهوم رنگینکمان Rainbow و برای ابزار منجنیق Catapult است.
به عربی
در زبان عربی، معادل معنای اول آن واژه 'قوس قزح' و معادل معنای دوم آن همان واژه معرب 'منجنیق' است.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایجتر این واژه در زبان فارسی امروزی شامل رنگینکمان، تیراژه و کمانرستم (برای معنای قوس قزح) و شکاف یا بریدگی (برای معنای کافتگی) است.
در قرآن
واژه فارسی و کهن «کلکم» در متن قرآن مجید نیامده است. نباید این کلمه را با عبارت عربی «کُلُّکُمْ» (به معنی همه شما) که در احادیث مشهوری مانند 'کلکم راع' آمده، یا ریشههایی نظیر 'یکلوکم' اشتباه گرفت.
نماد چیست
این واژه به طور مستقل نماد ادبی ثبتشدهای ندارد، اما به اعتبار معانیاش میتواند در متون کهن نمادی از جلوه رنگارنگ آسمان (رنگینکمان) یا ابزار تخریب و صلابت در نبرد (منجنیق) باشد.
جمعبندی و توضیح کامل کلکم
واژه «کلکم» از لغات بسیار نادر، قدیمی و اصیل در فرهنگ نویسی زبان فارسی است که بر اساس دیدگاه زبانشناسان و فرهنگهای معتبری چون معین و دهخدا، ریشه در زبان کهن سنسکریت دارد. این کلمه با وجود غریب و کمکاربرد بودن در ادبیات معاصر، بار معنایی جالبی دارد و به سه مفهوم کاملاً متفاوت یعنی رنگینکمان (قوس قزح)، ابزار جنگیِ منجنیق و همچنین شکافتگی یا بریدگی دلالت میکند.
در تحلیلهای موازی، برخی پژوهشگران به دلیل شباهتهای آوایی احتمال میدهند که این واژه ممکن است با کلمه «کرکم» (به معنی رنگینکمان) همریشه یا شکل دگرگونشده آن باشد. همچنین باید توجه داشت که این کلمه چهار حرفی مستقل فارسی، هیچ ارتباطی با اصطلاح عربی «کُلُّکُمْ» (به معنای همه شما) ندارد و یک مدخل کاملاً مجزا در فرهنگهای لغت ایرانی به شمار میرود.