یعنی چه
واژه «عِقد» (به کسر عین) در لغت به معنای گردنبند، گلوبند و رشتهای از مروارید، یاقوت و گوهرهای به هم پیوسته است. این کلمه با «عَقد» (به فتح عین) که به معنی پیمان، قرارداد و گره زدن است، تفاوت دارد.
متضاد
برای واژه «عِقد» در معنای گردنبند و گلوبند، متضاد مستقیمی در زبان فارسی و عربی وجود ندارد. (اگر منظور واژه همنویسه آن یعنی «عَقد» به معنی بستن باشد، متضاد آن «حَلّ» به معنی گشودن و باز کردن است).
ریشه
این واژه ریشه عربی دارد و از فعل سهحرفی «عَقَدَ» به معنی گره زدن، بستن و جمع کردن دو طرف یک شیء مشتق شده است؛ چرا که گردنبند نیز با گره خوردن یا متصل شدن دو سر رشته، به دور گردن بسته میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت عِقْد (به کسر عین و سکون قاف) است تا از واژه عَقد (به فتح عین) متمایز شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل دقیق واژه عِقد (به معنی گلوبند) کلمه Necklace است.
به عربی
در زبان عربی معاصر بیشتر از واژه «القلادة» برای گردنبند استفاده میشود، اما خود واژه «العِقد» نیز دقیقاً به معنی رشته مروارید و گوهر کاربرد دارد.
به ترکی
معادل این واژه در زبان ترکی استانبولی کلمه Kolye (برگرفته از فرانسوی) است.
به فارسی
برگردان و برابرهای دقیق فارسی این واژه شامل کلماتی چون گردنبند، گلوبند، حمیَل و خفتبند است.
جمعبندی و توضیح کامل عِقد
واژه «عِقد» با تلفظ اختصاصی به کسر عین، از ریشه عربی (ع-ق-د) گرفته شده و در ادبیات فارسی و عربی به معنای گردنبند، گلوبند یا رشتهای منظم از دانه های مروارید و جواهرات است. این کلمه به دلیل آراستگی و نظم ساختاریاش، در اشعار و نجوم قدیم نیز به کار رفته است؛ چنانکه ترکیبهایی مثل «عقد ثریا» یا «عقد پروین» در ادبیات نماد زیبایی به هم پیوسته و منظم هستند.
نکته حائز اهمیت، تمایز این واژه با همنویسهٔ معروفتر آن یعنی «عَقد» (به فتح عین) است. عَقد به معنای پیمان، قرارداد، پیوند زناشویی و گره زدن حقوقی یا حقیقی است، در حالی که عِقد صرفاً دلالت بر یک شیء زینتی یعنی گردنبند دارد. در ساختار مسابقات جدول و لغتنامهها، توجه به حرکت کلمه برای دستیابی به معنای صحیح بسیار کلیدی است.