گوهره یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل گوهره

واژه «گوهره» ریشه‌ای کهن در زبان پارسی باستان و میانه (پهلوی) دارد و از کلمه gōhr مشتق شده است. این کلمه در سیر تحول خود دو شاخه معنایی کاملاً متمایز اما متصل به هم یافته است؛ از یک سو به زیباترین و ارزشمندترین پدیده‌های مادی یعنی سنگ‌های قیمتی، مروارید و جواهرات دلالت دارد و از سوی دیگر در بستر فلسفه، ادبیات و عرفان، به معنای اصل، نژاد، سرشت، ذات و ماهیتِ پایدار هر چیز به کار می‌رود.

نکته جالب توجه در ریشه‌شناسی این واژه، تاثیرگذاری آن بر زبان‌های همسایه است؛ به طوری که واژه مشهور «جوهر» و جمع آن «جواهر» در زبان عربی، شکل معرب‌شده و تغییریافته همین گوهر فارسی است که بعدها دوباره به ادبیات علمی و فلسفی ایران بازگشته است. در ادبیات فارسی نیز هر جا سخن از گوهر به میان می‌آید، غرض اشاره به پاکی باطن، حقیقت پنهان و درون‌مایه ارزشمند انسان است که نیاز به کشف و صیقل دادن دارد.