معنی
واژه «مَت» یک مشترک لفظی با چند ریشه متفاوت است. در اصطلاح فارسی کهن به معنای فرد مست و بیخود شده از خود کاربرد دارد. در زبان عربی به عنوان مصدر یا اسم به معنی کشیدن، گسترش دادن و ایجاد پیوند خویشاوندی است. همچنین در دنیای مدرن به عنوان وامواژه از انگلیسی، به تشکهای ورزشی (مانند یوگا و کشتی) یا سطوح کدر و غیرشفاف اطلاق میشود.
یعنی چه
این کلمه بسته به متن قرائت متفاوت است؛ اگر در شعر کهن بیاید یعنی کسی که از مستی لایعقل شده است، اگر در متون فقهی و حقوقی بیاید به معنی وسیله ارتباط و رگ و ریشه فامیلی است، و در گفتار روزمره امروزی معمولاً به زیراندازهای فومی یا رنگهای بدون جلا اشاره دارد.
مترادف
مترادفها با توجه به سه ریشه مجزا شامل کلمات مربوط به مستی، روابط فامیلی و اشیای مدرن کدر یا حصیری هستند.
متضاد
در بخش فارسی کهن متضاد آن هشیاری است و در بخش وامواژه انگلیسی، متضاد آن سطوح براق و شفاف (Glossy) است.
هم خانواده
در فارسی واژه «مَتی» به معنی مستی همخانواده آن است. در عربی از ریشه (م ت ت) واژه منانت به معنی کشش همخانواده آن به شمار میرود. این کلمه با موت (مرگ) یا مَتَع (متاع) همخانواده نیست.
ریشه
ریشه اول آن به زبان پهلوی و ایرانی باستان برمیگردد که با مستی گره خورده است. ریشه دوم ثلاثی مجرد عربی از «مَتَّ» به معنی کشش و پیوند است. ریشه سوم نیز یک واژه فرنگی مدرن مأخوذ از Mat است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، این واژه معمولاً با راهنماهای 'تشک کشتی'، 'رنگ غیربراق' یا 'مست و مدهوش در قدیم' به عنوان یک پاسخ دو حرفی کوتاه کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای واژه مدرن از Mat یا Matte، برای معنای قدیمی فارسی از Drunk و برای معنای عربی از واژگان مربوط به پیوند فامیلی استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مت
واژه «مَت» نمونهای جالب از اشتراک لفظی در زبان فارسی است که سه ریشه کاملاً مستقل را در یک ساختار دوحرفی جمع کرده است. در ادبیات کهن فارسی، این کلمه به معنای مستی و بیخودی به کار میرفته که ریشه در زبان پهلوی دارد. در ادبیات دینی و فقهی، مَت (از ریشه عربی متت) معنای خویشاوندی، وسیله و پیوند قرابت را افاده میکند.
در عصر حاضر، بیشترین کاربرد روزمره این کلمه به عنوان یک وامواژه بینالمللی است. امروزه مردم با شنیدن نام «مَت» عمدتاً به یاد تشکهای ورزشی یوگا، پیلاتس و کشتی میافتند یا آن را به عنوان صفت برای رنگها و لوازم آرایشی کدر، مات و غیربراق به کار میبرند. بنابراین، شناخت معنای دقیق آن کاملاً به بستر و زمینهای که کلمه در آن استفاده شده، بستگی دارد.