یعنی چه
ذاتی و فطری به ویژگیها، هدایتها یا صفاتی گفته میشود که از درونِ ماهیت و خلقت اولیه یک چیز یا انسان برمیآید. این ویژگیها آموختنی و اکتسابی نیستند، بلکه از پیشنهادهشده در خلقت بوده و جدایی آنها از موجود غیرممکن است؛ مانند حقیقتجویی در انسان یا زوج بودن برای عدد چهار.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «ذاتی» (dhas-ti) و «فِطری» (fet-ri) همراه با واو عطف تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این نشانه در جدول کلمات متقاطع، با توجه به تعداد حروف مبنا (۹ حرف)، خودِ عبارت «ذاتی و فطری» است. واژگان هممعنی دیگری مانند جبلی، غریزی یا طبیعی نیز ممکن است در طراحهای مختلف مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم ویژگیهای درونی و سرشتی، بسته به بافت متن فلسفی یا روانشناختی از واژگان intrinsic (وابسته به ذات) و innate (وابسته به خلقت و تولد) استفاده میشود.
به عربی
ریشه اصلی این دو واژه از زبان عربی است. در متون عربی نیز دقیقاً از همین کلمات و اصطلاحات برای بیان مفاهیم فلسفی، کلامی و سرشتی استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و برابرهای اصیل فارسی این کلمه شامل واژههایی چون «سرشتی»، «نهادی»، «گوهری»، «درونزاد» و «خدادادی» است که به جنبه غیر اکتسابی بودن اشاره دارند.
نماد چیست
برای این مفهوم انتزاعیِ فلسفی و عقیدتی، نماد مادی، گرافیکی یا باستانیِ واحد و رسمی ثبت نشده است. با این حال، در کاربردهای فرهنگی و تفسیری، نمادی از «پاکی اولیه انسان»، «حقیقت درونی تغییرناپذیر» و «سرشت مستقل از آموزش و فرهنگ» به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ذاتی و فطری
عبارت «ذاتی و فطری» نشاندهندهٔ مجموعه ویژگیها، تواناییها و گرایشهایی است که از ابتدای آفرینش و خلقت در نهاد یک موجود یا انسان قرار داده شده است. این اصطلاح ترکیبی در فلسفه، کلام و روانشناسی کاربرد فراوانی دارد؛ «ذاتی» بیشتر به جوهر و ماهیت جداییناپذیر اشیاء اشاره میکند و «فطری» به سرشت اولیه و آفرینش پاک انسانی بازمیگردد.
نقطهٔ مقابل این واژه، مفاهیمی چون «اکتسابی» و «عارضی» هستند که انسان آنها را از طریق تجربه، آموزش یا محیط به دست میآورد. در فرهنگ اسلامی، مفاهیمی نظیر حقیقتجویی و توحید، از امور فطری انسان به شمار میروند که در آیه ۳۰ سوره روم (آیه فطرت) نیز مستقیماً به آن تصریح شده است.
در مجموع، این اصطلاح برای توصیف هر آنچه بدون واسطهٔ یادگیری و صرفاً بر اساس ساختار وجودی پدید آمده باشد، به کار میرود و در جدول کلمات متقاطع و لغتنامهها با کلماتی نظیر جبلی، غریزی و سرشتی همپوشانی بالایی دارد.